Paranormale Kinderen (2): Het risico dat het kind loopt


: 25-11-2010 12:00 uur

In onze vorige bijdrage beargumenteerden we dat SBS6 in het programma Paranormale Kinderen willens en wetens kinderen in hun waanvoorstellingen bevestigen. Is die bevestiging van de waan erg? Die vraag is moeilijk te beantwoorden, omdat hier nog weinig onderzoek naar gedaan is. Hoewel het niet aan ons is om aan te tonen dat het programma gevaarlijk is voor de ‘paranormale’ kinderen, maar juist aan de makers van het programma om te laten zien dat het programma ongevaarlijk is voor die kinderen, zullen we alvast een aantal van de mogelijke gevaren op een rijtje zetten. Ons punt blijft: maak het leven van ‘paranormale’ kinderen niet mogelijk nog lastiger dan het al is door hun waanvoorstellingen te stimuleren. Laat ze met rust of ga ermee naar een psycholoog.

Laten we beginnen met een disclaimer. Heel veel kinderen geloven tot rond hun tiende jaar in heel veel vreemde dingen. Zo hebben kinderen de neiging om teleologisch te denken: ze zien bedoelingen waar ze niet zijn. Zo zouden er bergen zijn om beklommen te worden (Kelemen & DiYanni 2005). Dat is helemaal niet vreemd en dat hoeft ook helemaal geen probleem te zijn. Je hoeft natuurlijk geen psychologische hulp voor je kind te gaan zoeken als het in Sinterklaas gelooft of met een onzichtbaar vriendje spreekt. Maar er zijn ook gevallen waarin kinderen en/of hun ouders de vreemde ideeën en ervaringen van hun kind als problematisch ervaren. Wat is dan het risico als je je inlaat met een ‘paranormale’ therapeut?

Risico’s die te vermijden zijn
Een gevaar schuilt in het feit dat er sterke correlaties zijn tussen het geloof in het paranormale en obsessieve-compulsieve stoornissen (Einstein & Menzies 2004). Het zou dus zomaar kunnen zijn dat het blijven hangen in het magisch denken bij kinderen een teken is van een zich ontwikkelende obsessieve-compulsieve stoornis. Dit is een reden om een professionele diagnose te vragen en niet een diagnose van een of andere zelfbenoemde ‘paranormale’ ervaringsdeskundige.

Een ander gevaar is dat vreemde opvattingen vaak samengaan met andere vreemde opvattingen. Uit onderzoek blijkt dat mensen die geloven in het paranormale geloven vaker ook in alternatieve geneeswijzen geloven (Saher & Lindeman 2005). Als dat zo is dan zijn de risico’s legio. Je wilt als diabeticus met paranormale opvattingen, afhankelijk van hun insuline, niet het risico lopen in handen te komen van alternatieve geneeswijzen waarbij geen insuline meer wordt voorgeschreven. Dit kan levensgevaarlijk zijn (Gill et al. 2009). Hetzelfde geldt voor kankerpatiënten die paranormale opvattingen hebben: ze lopen een grotere kans op zoek te gaan naar alternatieve geneeswijzen die de medische behandeling tegenwerkt, met mogelijk rampzalige gevolgen (Werneke et al. 2004).

Voorzichtig met kinderen
Waar we op andere terreinen alle mogelijke moeite doen om kinderen te beschermen tegen mogelijke gevaren en bedreigingen, laten we in Paranormale Kinderen SBS6 en Liesbeth van Dijk kinderen gijzelen om ze bloot te stellen aan vermijdbare risico’s. Daar is geen reden voor te bedenken, anders dan een afschuwelijke commerciële motivatie.

Dr. Herman de Regt en Dr. Hans Dooremalen zijn als wetenschapsfilosofen verbonden aan respectievelijk de Universiteit van Tilburg en de Universiteit van Tilburg & de Universiteit van Amsterdam. Ze zijn de auteurs van Wat een Onzin! Wetenschap en het Paranormale. (Amsterdam: Uitgeverij Boom). Dit is deel 2 van een drieluik over SBS en paranormale kinderen.

15 Reacties :

  1. splinter:

    Ik geloof helemaal niet dat “”we”"(?) op andere terreinen alle mogelijke moeite doen onze kinderen zo veel mogelijk beschermen tegen gevaren en bedreigingen zoals de auteurs stellen. Zelfs als ze gelijk zouden hebben met hun statistisch correlerende relaties die ze leggen, gaat dat om een druppel op een gloeiende plaat en is de vraag gerechtvaardigd waarom juist verontwaardigd over dit baggerprogramma?

    In onze cultuur worden kinderen voortdurend blootgesteld aan reclames rond tv-reclames die hen aanraden vooral toch te snoepen. In nog al wat scholen staan snoep- en frisdrankautomaten en worden snacks geserveerd als lunch. Een flink deel van de kinderen wordt door hun ouders met de auto naar en van school gebracht en gehaald. Ernstig overgewicht en beweginsarmoede onder kinderen is naar het schijnt een groot probleem en achter de computer hangen een meer geaccepteerd tijdverdrijf dan buiten voetballen, stoepranden of bomenklimmen.
    Nog eens vele tienduizenden kinderen bevinden zich in een sociaal isolement omdat het de ouders aan geld ontbreekt om hun kinderen mee te laten doen in het verenigingsleven of hen muziekles of judo te gunnen. Om over al die trauma’s en gebrek aan aandacht door slechte relaties en scheidingen van ouders die geacht worden verantwoordelijkheid te nemen voor hun kroost maar meer met zichzelf en hun carriëre en volgende leaseauto bezig zijn nog maar te zwijgen.
    Dat o.a. is wat kinderen wordt aangedaan. Vergeleken daarmee is dat paraabnormale gefröbel waarover het hier gaat kinderspel. Ik snap niet dat wie het ene niet ziet, het andere wel ziet. En voor wie dat laatste niet wil zien zit er een knop de tv. De rest is onverschilligheid en marktwerking, nog zo’n bijgeloof.

  2. splinter:

    @1 “”Ik snap niet dat wie het ene niet ziet, het andere wel ziet.”"
    Inmiddels realiseer ik me dat dat wat afwijkt, opvalt.
    In NL bevinden zich ondanks alle schandalen en het misbruik nog zo’n kleine 4 miljoen katholieken. De meesten daarvan in het Limburgse en Brabantse waarop de Universiteit Tilburg uit welke koker dit geluid komt uitziet. Daar is het waarschijnlijk nog vrij normaal dat kindertjes van 7-9 jaar oud, zich daartoe aangezet door ouders en grootouders, feestelijk gekleed, en masse toetreden tot de communie en zich met onze lieve here jezus verbinden.

  3. Marianneke:

    Het risico dat een kind loopt.
    Paranormaal is heel normaal, we komen het allemaal tegen.
    Wat me echter opvalt is dat we hier steeds minder gehoor aan zijn gaan geven. Als kind wist ik soms iets zonder me af te vragen hoe dit kon. Volgens mij ervaart iedereen dit wel eens in het leven zonder hier stil bij te staan. Het feit echter dat dit door volwassenen zelden serieus werd genomen, als fantasie werd afgedaan omdat ik er niet bij was werd dit beschouwd als waan, als aandachttrekkerij totdat het in de realiteit plaatsvond. En dan nog werd het niet geloofd. Doet me denken aan het ongeloof van Thomas, die pas na de dood van zijn geliefde meester hiermee in aanraking kwam.
    Wij mensen zijn zo geobsedeerd geraakt om van alles en nog wat te verklaren dat we zelden nog stil staan bij hetgeen we als kind zijnde, met name gevoelsmatig, hebben ervaren.

  4. Cassie:

    Kinderen komen er zelf wel achter of ze capaciteiten hebben en of anderen hen misbruiken. Dat heet “opgroeien”.
    Daardoor leren ze (met pijn misschien maar ook dat heeft z’n nut) dat ouders graag een begaafd kind willen en dat media alles voor centjes doen.
    Wie zijn wij om levenslessen te moeten voorkomen en alles dood te willen reguleren?

  5. Cassie:

    Het valt me op dat het gros van de paranormale vrouwen kennelijk niet in staat is geweest om het resultaat van een pakje haarkleuring correct te voorspellen.
    Advies: probeer eens een kapper en ga niet af op je voorspellingen. Vraag het gewoon aan een kritische vriendin, als je die hebt.

  6. Para:

    Het is logisch dat de auteurs doorgaan over de gevolgen van het stimuleren van zogenaamd paranormaal begaafde kinderen. Echter hebben de auteurs amper aangetoond dat het programma paranormale kinderen ‘fake’ is. De auteurs hebben in deel 1 slechts het geval Yoeri geanalyseerd. Er waren in het programma ook gevallen die veel spectaculairder waren dan die van Yoeri. Waarom kiezen de auteurs er voor om alleen het geval Yoeri te analyseren? Ik wil de auteurs nogmaals vragen dan ook eens de gevallen Juul en Daniel te analyseren.

    Wat me verder opvalt is dat de auteurs zelf ook allerlei onnavolgbare verbanden trekken die uiterst discutabel zijn. Zo proberen ze over te brengen dat het geloven in het paranormale levensgevaarlijk is omdat er een verband zou bestaan tussen het geloven in het paranormale en alternatieve geneeswijzen. Vervolgens wordt er verondersteld dat het geloven in alternatieve geneeswijzen betekent dat men reguliere zorg zou weigeren. Op dit moment vraag ik me af of de auteurs nou wel echt wetenschappers zijn of dat ze deze aanname maar even stiekem tussen de tekst proppen zodat hun veronderstellingen kunnen worden bevestigd. Als men gelooft in alternatieve geneeswijzen kan men prima ook geloven in reguliere zorg. De meeste alternatieve geneeswijzen gaan prima samen met de reguliere zorg. Vervolgens wordt gesteld dat het niet innemen van insuline door diabetici levensgevaarlijk kan zijn. Inderdaad. Maar dit artikel ging toch over paranormaal?

    Vervolgens stellen de auteurs dat kankerpatiënten die paranormale opvattingen hebben vaker op zoek gaan naar alternatieve geneeswijzen die die behandeling tegenwerkt en ‘mogelijk rampzalige gevolgen’ heeft.

    Ook deze redenatie is weer volkomen onnavolgbaar. We hebben het hier over paranormale kinderen, niet over paranormale mensen die misschien kanker kunnen krijgen en die misschien geloven in alternatieve geneeswijzen en die daardoor misschien besluiten alternatieve geneeswijzen te gebruiken en die misschien niet de arts over deze middelen heeft geraadpleegt en die daardoor misschien een verkeerd middel innemen en die misschien een negatieve reactie op het middelen krijgen en die daardoor misschien mogelijke rampzalige gevolgen heeft.

    De auteurs hebben het in het artikel over ‘sterke correlaties’. Weten de auteurs wel het verschil tussen een correlatie en een implicatie? Dit is een essentieel verschil, een verschil waar helaas nog steeds heel veel wetenschappers mee de fout in gaan.

  7. @Para
    Het geval Yoeri wordt naar ik aanneem uitgelicht omdat het hier in het programma zelf duidelijk is dat het kind gemanipuleerd tot het uiten van kennis die het zogenaamd niet hadden kunnen hebben.
    Bij de andere gevallen is dit evengoed mogelijk maar kan dit niet opgemaakt worden uit het programma zelf. Het kan makkelijk zo zijn dat dit is gebeurd in de tijd tussen de “takes” of in “takes” die niet zijn opgenomen in het programma of wellicht op een moment voordat het programma is opgenomen. Het feit dat je dit niet kunt vast stellen is geen bewijs voor paranormale gaven.

    Scepsis is in het geval van dit soort beweringen de meest gezonde houding. Het is sowieso buitengewoon onverstandig
    om ongefundeerde beweringen zomaar voor lief aan te nemen. Het lijkt erop alsof u vooral sceptisch staat ten opzichte van aanvallen op de ongeloofwaardige bewering die worden gedaan in dit programma. U bent dus sceptisch ten opzichte van scepsis…

    Met betrekking tot de “onnavolgbare verbanden”. Misschien begrijpt u niet wat die afkorting en jaartallen betekenen maar dit zijn verwijzingen naar wetenschappelijke artikelen waarin verbanden worden vastgesteld tussen het hebben van alternatieve of paranormale overtuigingen en de neiging om je met negatieve gevolg voor daadwerkelijke kwalen op alternatieve wijze te laten behandel. Dit heeft niet rechtstreeks betrekking op de kinderen in de programma’s maar geld naar ik aanmeen meer in algemene zin.

  8. Para:

    @Millar

    Zeker ben ik skeptisch. Ten opzichte van beide kanten trouwens.

    En zeker begrijp ik wat die afkortingen en jaartallen betekenen. Misschien heeft u mijn punt niet begrepen maar wat ik dus bedoel is dat de auteurs van dit artikel waarschijnlijk een bepaalde verondersteling hebben, waarna ze deze artikelen gevonden hebben die hun veronderstelling ondersteunt. Vervolgens verzinnen ze er zelf wat verbanden bij om hun veronderstelling te verklaren.

    Als er iets is in de wetenschap wat je niet moet doen is ervan uitgaan dat iets niet bestaat.

    Wat ik dus bedoel is dat de auteurs bijvoorbeeld een artikel aanhalen waarbij een verband wordt gelegd tussen het geloven in het paranormale en het geloven in alternatieve medicijnen. Vervolgens wordt er een artikel aangehaald waarin een verband wordt gelegd tussen alternatieve medicijnen en mogelijk rampzalige gevolgen.

    De auteurs koppelen vervolgens deze 2 onderzoeken als het ware aan elkaar waarbij even wordt vergeten dat geloven in iets totaal iets anders is dan het toepassen van iets. Op het oog misschien een klein verschil maar wetenschappelijk gezien erg groot. Maar wat erger is is dat de auteurs het verschil tussen correlatie en implicatie niet begrijpen of op zijn minst niet duidelijk differentieren.

    U zegt dat de artikelen niet rechtsstreeks betrekking hebben op de kinderen maar meer in algemene zin. Wetenschap is niet het onderzoeken van een specifiek verschijnsel waarbij dit verschijnsel vervolgens in algemene zin wordt aangenomen en waarbij dit verschijnsel vervolgens van een correlatie in een implicatie verandert.

    De auteurs hebben het over ‘risicos die te vermijden zijn’. Impliceert dit dat de auteurs stellen dat paranormale mensen meer risico lopen dan niet paranormale mensen? Of impliceert dit dat paranormale mensen meer risico lopen dan niet paranormale mensen doordat deze mensen paranormaal zijn.

    Beide stellingen zijn waarschijnlijk nooit onderzocht. Misschien moeten de auteurs hier zelf eens wetenschappelijk onderzoek naar doen voordat ze iets beweren dat niet is bewezen.

  9. @Splinter: zucht. Het opnoemen van alles wat er volgens jou nog meer mis is in de maatschappij, zegt verder niks over het al dan niet geloven in het paranormale en het lastig vallen van onschuldige kinderen daarmee. In Ethiopie hebben negerkindertjes het ook erg zwaar, maar daar ging dit artikel dus niet over.

  10. “De meeste alternatieve geneeswijzen gaan prima samen met de reguliere zorg.”

    Ja, het is alleen zinloos en uiterst kostbaar, dus vandaar dat de auteurs misschien een puntje hebben, denk je ook niet? Je moet toch een beetje proberen te voorkomen dat kankerpatienten gras gaan eten in plaats van aan de chemo, dat werk.

    @Mariannneke: je hebt waarschijnlijk een psychose. Geeft niks, maar het is zaak dat je zo snel mogelijk je medicatie inneemt.

  11. O:

    Wijs mij een normaal mens aan.

  12. splinter:

    @9 Bert
    Het hele stuk van deze twee selectieven, berust op hun eigen stelling dat “daar waar we(?) op andere terreinen alle mogelijke moeite doen om kinderen te beschermen tegen..”"

    Welnu dat fundament onder het stuk deugt dus al niet.
    Ik heb zoals dat hoort een paar voorbeeldjes genoemd die wat ik beweer ondersteunt. De vraag is dan waarom men dat wel opschrijft. Mijn hypothese staat @2. De rest zal mij verder worst wezen. Ik heb geen kinderen, van mij mag na mij mag het licht uit. Huichel (en zucht) niet.

  13. @Para
    Nou zeg je daar iets zeer interessants:
    “Maar wat erger is is dat de auteurs het verschil tussen correlatie en implicatie niet begrijpen of op zijn minst niet duidelijk differentieren.”
    Daar zou ik nog aan willen toevoegen dat correlatie ook niet hetzelfde is als causatie.

    Je hebt gelijk wanneer je zegt dat de auteurs van dit stuk nogal ver gaan door zo ongeveer te suggereren dat je een goede kans hebt om later in een insuline coma te belanden omdat je in het paranormale gelooft, en het kanker artikel is inderdaad redelijk dun en suggereert eigenlijk vooral meer onderzoek.
    (http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14735185?dopt=Abstract)

    Daarentegen beticht jij de auteurs van iets waar je zelf in zekere zin ook schuldig aan bent. Het programma, en jij blijkbaar ook, suggereert een causaal verband tussen schijnbaar onwaarschijnlijke voorkennis (om het zo maar te noemen) van kinderen, en het bezit van paranormale gaven. Daarmee worden allerlei heel redelijke verklaringen meteen van de tafel geveegd. Er wordt een causaal verband gelegd, gegrond op behoorlijk zwakke fundering voor iets dat indruist tegen alle huidige wetenschappelijke kennis. Bij de meeste rationele mensen geld (en in de wetenschap eigenlijk ook); hoe onwaarschijnlijker de claim hoe overtuigender het bewijs moet zijn. Je kan toch wel stellen dat het hier gaat om een behoorlijk onwaarschijnlijke claim en het “bewijs” is flinter dun.

    Tot slot. Het punt dat ik hoop dat de auteurs proberen te maken is dat deze kinderen, die geen objectieve keuze hebben kunnen maken over het wel of niet meedoen aan dit programma, worden gebruikt om een publiek te vermaken en geld te verdienen voor de zender. Dat is al erg genoeg maar daar komt nog bij het voeden van de waan van deze soms getraumatiseerde kinderen eigenlijk alleen maar schade kan toebrengen, en dat voor vermaak en geld, ik kan dat alleen maar walgelijk vinden.

  14. Para:

    @Millar

    Ik bedoelde inderdaad causatie, dank voor de correctie.

    Overigens suggereer ik zeker niet dat deze kinderen paranormaal zijn. Daarvoor zou inderdaad zoals jij zegt overtuigend wetenschappelijk bewijs nodig zijn.

    Dat er geld verdient wordt aan deze kinderen is een feit. Walgelijk is het inderdaad als deze kinderen niet paranormaal zijn. Dat het schadelijke gevolgen heeft is niet per definitie waar. In het programma wordt juist gezegd dat de kinderen na een paar weken vaak rustiger zijn geworden en de ouders tevreden zijn.

Reacties zijn inmiddels gesloten