Recensie: Filosofisch Kwintet


: 20-06-2011 13:00 uur

Het bestaan van de Humanistische Omroep (tegenwoordig: Human) was u wellicht niet bekend. Net als alle andere kleine omroepen maakte deze omroep bejaardentelevisie en radio 5 uitzendingen in de randen van de nacht en op de vroege zondagmorgen. Maar sinds de komst van de nieuwe hoofdredacteur Marc Josten is daar verandering in gekomen. Ondanks het vooruitzicht op een genadedood in het nieuwe omroepbestel, zal Josten zijn ruime ervaring als onderzoeksjournalist bij KRO Reporter en als oprichter van het programma Profiel blijven inzetten om Human een humaner gezicht te geven. Het Filosofisch Kwintet, op zondagmorgen de vervanger van Buitenhof, met Clairy Polak en filosoof Ad Verbrugge is alvast de eerste poging de comateuze humanistische patiënt nieuw leven in te blazen. En met pakweg 330.000 kijkers is dat niet bepaald mislukt*.

Of het leuk is om te kijken naar drie experts, bewust geen politici en beleidsmakers maar gasten die met afstand van hun onderwerp kunnen reflecteren, de als altijd onnavolgbare Ad Verbrugge (zolang hij niet over Heidegger begint kan het allemaal nog net op televisie) en Clairy Polak die verrassend terughoudend haar rol als moderator vervult? Nee. Maar leuke programma’s maken ze niet bij Human. Of het interessant is? Ja, dat wel. Je moet er alleen wel zitvlees, een lange adem en een pre-internetiaanse aandachtsspanne voor hebben.

Social media
Wat dat betreft is het opmerkelijk dat Josten gelijk maar hoog heeft ingezet op het bereiken van de social media doelgroep. Tijdens de uitzending werd meerdere malen opgeroepen over het onderwerp mee te twitteren en Facebooken. Het zal echter niemand verrassen dat het aantal followende tweeps en vind-ik-leukende-Facebookers op een paar honderd blijft steken. Alle goede bedoelingen ten spijt om de ingewikkelde filosofische reflecties aan de jonge snelle zapdoelgroep over te brengen, zal men toch moeten concluderen dat, hoe je het ook wendt of keert, pratende hoofden over een filosofisch thema slechts een zeer beperkte doelgroep aanspreken. Daar kan geen uitzicht over de Amsterdamse Zuid-as iets aan veranderen.

Voer voor liefhebbers en fijnproevers dus. Dat voer was er voldoende en werd op rijkelijk versierde schalen opgediend. Het is een verademing meningen over een gevoelig onderwerp als “nationale veiligheid” te horen van niet-technocraten die hun gedachten de vrije loop laten zonder rekening te moeten houden met zetelaantallen of een ideologische achterban. Natuurlijk, iemand als Alex Brenninkmeijer staat mijlenver van de realiteit in de straat van vandaag (onveiligheid op straat blijft voor hem “een gevoel” met “klierende jongetjes die hun schouders ophalen als de burger ze vriendelijk vraagt even ergens anders te gaan staan”) maar daar weet een doorgewinterde interviewster als Polak eenvoudig korte metten mee te maken (“wat niet wegneemt dat er nog altijd mensen zomaar op straat in elkaar worden geslagen”). Hierdoor worden de deelnemers gedwongen buiten hun dagelijkse kader van het academische bureau en de werkkamer te denken wat een gevarieerd, bij vlagen verrassend en buitengewoon inhoudelijk gesprek oplevert.

Duizelen
Het enige wat echt valt aan te merken aan het Filosofisch Kwintet is het grote aantal sprekers. Vijf personen is veel voor televisie. Er wordt soms als een gek tussen de camera’s geschakeld en zelfs een vol uur is net te weinig om iedereen even goed tot zijn of haar recht te laten komen. Bovendien vergt het vooral het uiterste van de kijker die na een uur discussie, met historische en praktische filosofische duiding van Ad Verbrugge, waarschijnlijk flink zal duizelen.

Maar dat was de opzet: informeren, aan het denken zetten en geen vragen beantwoorden maar oproepen. Daarin is het Filosofisch Kwintet in ieder geval geslaagd. U moet er alleen wel ruim de tijd voor nemen, zowel in uw zondagse ochtend als in uw belevingswereld. Vooral dat laatste zal voor velen nog een hele kluif blijken.

* = 330.000 kijkers is een relatief hoog marktaandeel (17,2%) op zondagmiddag 12:15 uur op Ned 1.

Over de auteur:

ThePostOnline-CEO: Bert Brussen (1975, Veluwe) schrijft sinds hij het alfabet leerde. Pecunia non olet. Is gek op geld & ironie. Tevens mensenmens, zonnetje in huis, gangmaker op feestjes. Persoonlijk motto: 'Het leven een hel'.

19 Reacties :

  1. Mooie recensie. Wat mij betreft mogen dergelijke programma’s blijven. Even ruimte, even geen ZAP. Doorgaan dus, desnoods tegen de bierkaai in.

  2. Snebbert:

    Goede recensie. Een filosofisch programma op TV moet kunnen (Viva de PO wat dat betreft). Luisteren naar die kwezel van een Brenninkmeijer liever niet, Verbrugge is dan wel weer interessant.

    Ik weet niet of een ‘verrassend terughoudend opgestelde Polak’ de doorslag gaat geven om het terug te kijken. Daarnaast heb ik last van die beruchte internetspanningsboog.

  3. O:

    Sexy.
    Brain sexy.

  4. Paul:

    Ik heb het maar gedeeltelijk gezien, maar dit soort shit, bejaardentelevisie of niet, legitimeert voor mij het bestaan van de publieke omroep. (Wat niet wil zeggen dat de Tros daar niks te zoeken heeft, maar dat is een ander verhaal.) Dit was een inhoudelijke discussie, dat niet of nauwelijks werd verstoord door allerlei politieke en persoonlijke spelletjes.

    De Nederlandse tv biedt de kijker op zondag gewoon een schitterend palet aan; eerst kijk je effe Het Filosofisch Kwintet, de rest van de middag naar Tell Sell op SBS. Ying-yang, heerlijk.

  5. Ik had geen enkele moeite het uit te kijken, maar ik ben dan ook hoogbejaard.

    Het pinnige dametje in het midden (‘terrorismedeskundige’) was bovendien zo goed om tamelijk respectloos de mattenklopper tegen de beleefde frasen van Verbrugge aan te jagen, waardoor veel stoffigs voor verschimmeling werd behoed. Alex de-menselijke- maat Brenninkmeijer vormde daarbij nog eens een leuk contrast met meneer doe-nog-maar-een-rits-camera’s Muller. Conclusies? Die zijn aan de kijker, zoals het hoort.

    Lekker doorgaan zo!

  6. Mooie recensie!

    Ik heb ook wel genoten van dit programma. Kleine doelgroep of niet; dit soort programma’s legitimeren inderdaad het bestaan van de publieke omroep.

  7. Tim:

    Het enige wat voor mij niet werkte was filosofische sidekick Verbrugge. Waar Clairy Polak constant de discussie probeerde terug te voeren tot de essentie, was hij vooral bezig steeds verder af te dwalen in zijn eigen theoretische kadertje van ‘sociale controle’ etc.

  8. Bij de VARA vonden ze het niks. ‘Teveel stiltes waarin Matthijs iets interessants had kunnen spugen.’

  9. Tim:

    Ze vroegen zich bij de VARA ook af of Felix Rottenberg de situatie niet veel beter had kunnen duiden.

  10. christinA eijkhout:

    Ik vond het een heerlijk programma waar niets werd opgedrongen, misschien juist door het feit dat iedereen zich daar bewust van was.

  11. Dit soort programma’s maken dat de PO bestaansrecht heeft. Ook complimenten voor mooie arty films e.d. die ik de afgelopen zaterdagnachten heb gezien.

  12. vander F:
  13. splinter:

    Prima recentie. Zou idd met bijv. drie gasten misschien beter werken. En dat geschakel met die camera’s mag ook achterwege blijven. Ik vind de Duitse versie vooralsnog boeiender, maar dat komt misschien ook door de taal waarin zo lijkt het je je zo precies uitdrukken kunt (en ik met moeite volgen kan ;-).
    Voor de liefhebbers of ter vergelijk, zondagavond ZDF.

  14. Duitse filosofen zijn ook een stuk leuker. Dat is al eeuwen zo.

  15. Görlün Börlün:

    Nederland heeft geen interessante filosofen: Bas Haring is een dwaas, Herman Philipse kan het over niets anders dan atheïsme/religie en evolutie hebben, Paul Cliteur is nog monomaner, en de rest is mediaschuw. In vergelijking met Duitsland en Frankrijk zijn we op dat gebied arm (wat logisch is, Nederland heeft nooit echt cultuur voortgebracht, behalve in de schilderkunst).

    Desalniettemin leuk programma, lijkt me leuk als ze theoretisch onderlegde wetenschappers als Gabriël van den Brink en Willem Schinkel aan het woord laten.

  16. Het was inderdaad de moeite waard (en Ad zit ineens ook op Facebook.) @Görlün: we hebben hier dijken.

  17. @14 Nietsche, Schopenhauer en Weininger zijn win. Helaas ongelezen en onbegrepen.

  18. Tim:

    Nietzsche ongelezen? Pardon?

  19. Met reactie 5 en 7 ben ik het eens: Ad Verbrugge is eerder stoorzender dan dat hij helpt om de discussie tot de essentie terug te brengen. Hij trapt open deuren in en zoekt in zijn betoog de veiligheid van een hoog abstractieniveau zonder het achterste van zijn tong te laten zien. In de tweede uitzending zaten de drie gasten hem dan ook meewarig aan te kijken zodra hij weer eens moeizaam het woord nam. Als kijker krullen je tenen en zit je te wachten tot hij zijn ei gelegd heeft. Wellicht is het te overwegen om de site-kick-rol te laten rouleren onder verschillende filosofen. Dan zien we wel wie uiteindelijk een zinvolle en prikkelende bijdrage levert.

Reacties zijn inmiddels gesloten