Open brief aan de puriteinen op Kanaleneiland


: 17-04-2012 11:00 uur

In Kanaleneiland in Utrecht werden afgelopen week posters op bushokjes met daarop verleidelijke vrouwen afgeplakt met een vuilniszak. Daarop staat de tekst ‘Laa ilehe il Allah.’ Oftewel: Er is geen God dan Allah. Een van de posters, van het Utrechtse Museumweekend, vertoonde een meisje in een kort roze jurkje. Timor El-Dardiry, Brechtje Paardekooper en Arjen de Wolff schreven hen een open brief.

Lieve beplakkers en bekladders,

Allereerst: gefeliciteerd. U heeft een punt gemaakt waar niemand omheen kan. Uw geloofsgenoten, uw buurtgenoten, uw kinderen en onze kinderen moesten en zouden het weten: “La ilahe il Allah – geen sexuele getinte reclame” (sic)! Uw bloedserieuze bedoelingen schreeuwden bijkans nog luider om aandacht dan het mikpunt van uw actie: een handvol ‘uitdagende’ reclameposters. Daarmee gaf u uiting aan enkele typisch puriteinse emoties: angst voor het genot, gebrek aan relativeringsvermogen en de wens anderen de wil op te leggen.

Die tentoongespreide krampachtigheid maakt de plakactie wel een beetje komisch, om niet te zeggen kneuterig. Als ware Don Quichottes bent u er op uit getrokken om, vermoedelijk in het holst van de nacht, een rücksichtlose verrassingscharge op enkele verloren abri’s uit te voeren. U heeft een paar roze rokjes op posters afgeplakt met Komo-vuilniszakken, die ook nog eens te klein bleken om de fraai gevormde benen en hoogblonde haardos van model Marieke aan het zicht te onttrekken. Shock and awe? In Kanaleneiland werden vooral schouders opgehaald, ook door uw geloofsgenoten.

Dieptriest
Ook wij hadden uw actie al bijna de (blote) rug toegekeerd. Bijna. Want alle gekheid op een stokje: uw campagne zou grappig zijn, als ze niet zo dieptriest was. U verheft seksualiteit tot politiek en religieus strijdpunt en verklaart vrijwel elke vorm van seksualiteit taboe. Dat vinden wij nu onwenselijk en schadelijk. Want bij alle berichten over seks en losgeslagen jongeren, blijft één alarmerend feit vaak onderbelicht: het percentage jongeren dat te maken heeft gehad met dwang om seksuele handelingen te verrichten, is nog steeds erg hoog. Onderzoeken als ‘Seks onder je vijfentwintigste’ noemen percentages als 18% (voor meisjes) en 4% (voor jongens). Bijzondere risicogroepen zijn daarbij jongeren met een beperking, meisjes uit een (streng) religieuze omgeving waar seks voor het huwelijk niet mag; en islamitische jongeren die homoseksuele contacten zoeken.

Dat komt doordat een met de paplepel ingegoten restrictieve houding ten aanzien van seksualiteit maakt dat jongeren (vooral meisjes) uit streng-religieuze groepen niet of te weinig de mogelijkheid krijgen om te leren hoe met seksualiteit om te gaan. Te leren wat ze wel en niet prettig vinden, te leren grenzen te stellen en te leren nee te zeggen. Onderzoek laat zien dat daarom juist jongeren uit christelijke groeperingen en (misschien wel: vooral) jongeren met een streng-islamitische achtergrond kwetsbaar zijn voor misbruik en dwang. Het wrange is dat naarmate u méér streeft naar het onzichtbaar en onbespreekbaar maken van seksualiteit, u uw kinderen juist kwetsbaarder maakt voor seksueel misbruik. Afgezien daarvan: het is een illusie om te denken dat als je maar vasthoudt aan de maagdelijkheidsnorm en niet experimenteert voor de huwelijksnacht, seks op wonderbaarlijke wijze meteen geweldig is. Seks moet geleerd worden, zoals de meeste dingen in het leven.

Onstopbare islamisering
Laten we trouwens niet doen alsof uw protest een teken is van de onstopbare islamisering die ons land zou overspoelen, al leek uw publieke geloofsgetuigenis bedoeld om dat gevoel aan te wakkeren. Uw puritanisme is geen nieuw fenomeen en blijft zeker niet beperkt tot buurten waar veel moslims wonen. In 2007 – het VU-kabinet van Balkenende, Bos en Rouvoet had net zitting genomen – protesteerde de ChristenUnie in Utrecht tegen een billboard in de stad met 200 vierkante meter gouden bikini. In Brussel worden rond kerst jaarlijks posters van schaarsgeklede H&M-modellen beklad door feministen. En in de Parijse metro voorziet kunstenares “Princess Hijab posters van – zeer plaatselijke – bedekking. Maar er is een belangrijk verschil: waar deze protesten ten minste de (politieke, ludieke of artistieke) opening van een debat beoogden, is de uwe een compromisloze coup. Met een beroep op uw religie heeft u zonder pardon uw eigen voordeur midden in het publieke domein geparkeerd: u eist eigenhandig per religieus decreet te bepalen wat wij en onze kinderen wel of niet mogen zien.

Nee, ook wij vinden ook niet alle posters even smakelijk. Dat is niet zozeer omdat er seks op staat. Meer omdat uit sommige een bijzonder vervelende machtsverhouding spreekt van mannen ten aanzien van vrouwen. Maar het helpt niet om alle bloot en seks uit de publieke ruimte te verbannen en elkaar naar eigen inzicht te censureren. Het werkt niet om seksualiteit taboe en onzichtbaar te maken. Pas als je seksualiteit en de manier waarop die wordt afgebeeld, bespreekbaar maakt, leren kinderen te benoemen wat er gebeurt. Dan leren ze ook onderscheid te maken tussen wat hun waardigheid bevestigt en wat respectloos is. En hopelijk worden ze dan als volwassenen een beetje gelukkig met hun seksualiteit. Uw kinderen, en de onze.

Timor El-Dardiry (@timorel) en Brechtje Paardekooper (@brechtje) zijn lid van GroenLinks en de sociaal-liberale denktank Ensemble. Arjen de Wolff (@adewolff) is lid van de Dag van 100, een initiatief dat nieuw elan wil brengen in het progressive midden van de Nederlandse politiek.

Afbeelding: de bewuste foto van het museumweekend

36 Reacties :

  1. Arnoud:

    Zou er ook maar één bekladder zijn die dit leest? Als het je ernst is, ga dan naar Kanaleneiland. Dit soort gratuite gebaren, gepreek voor eigen parochie, zijn er al veel te veel.

  2. Miko Flohr:

    @Arnoud: Dag in dag uit wordt Links Nederland verweten moslims te knuffelen en te zijn kapotgeïndoctrineerd door cultuurrelativisme, en nu heb je er een paar die luid en duidelijk positie innemen voor liberale waarden en normen, en nou is het weer niet goed?

  3. Richard Dekker:

    @1
    Precies mijn gedachte toen ik de brief las.
    Leunstoelactivisme is het.

  4. RT @ Miko.

  5. Ik kan wel een beetje meevoelen met de reactie van Miko Flohr. Van de andere kant: GroenLinks is de grootste partij in de stad Utrecht. Het zou heel veel overtuigender zijn overgekomen wanneer dit geluid kwam van GL-Utrecht ipv wat mensen uit landelijke werkgroepjes.
    Het belangrijkste aspect ‘vergeten’ de auteurs nog: het feit dat de fundamentalisten spreken over “onze wijk”.

  6. Miko Flohr:

    @Frans: je maakt een probleem dat er niet is. Dit is niet een project van GroenLinks (zie de derde auteur die zich niet als partijlid afficheert, ik weet niet of hij het is) en je kan alleen de auteurs aanspreken op wat zij schrijven en met wat zij schrijven ben je het blijkbaar grotendeels eens. Je kan, lijkt me, kwalijk de geloofwaardigheid van dit stuk aankaarten omdat het niet door anderen is geschreven. Dus: wat is het probleem precies?

    Wat is je punt met ‘onze wijk’?

  7. Timor:

    Sommigen lijken de stijlvorm van een open brief niet helemaal te (willen) begrijpen. Deze open brief is gericht aan de puriteinen op Kanaleneiland, maar bedoeld voor een breder publiek. Zeker niet alleen voor ‘eigen parochie’, waar die ook uit mag bestaan. er zijn meer puriteinen in Nederland: denk aan de kleine christelijke partijen of de mensen die een tijdje terug op diverse plekken in het land Sapph-posters bekladden.

    Overigens ga ik graag ik gesprek en/of debat met deze en andere plaktivisten!

  8. Richard Dekker:

    @6-Miko.
    Zou er ook geen probleem zijn als de autochtone bewoners het ‘onze wijk’ zouden noemen, en met dat argument bijvoorbeeld de bouw van een moskee zouden willen tegengaan?

  9. Miko Flohr:

    @Richard: ik zie echt je punt niet. Ik heb met beide een nogal groot probleem, en volgens mij geldt dat voor de schrijvers van deze brief ook.

  10. Arnoud:

    @Miko @ Timor Het is allemaal goed bedoeld en ik ben het eens met de inhoud. Het is ook verfrissend dat het een brief van GroenLinks-leden is. Dat is allemaal het probleem niet. Het probleem is dat het aangesproken publiek deze open brief niet zal lezen.

  11. @Timor Toevallig verstuurde ik zojuist een open brief/uitnodiging aan Wim van de Camp (link van mijn naam?). Eerder reageerde ik al eens op zo’n open brief van Tofik Dibi (en dat leidde ook tot een gesprek) en ik stuurde hem er ook een: http://www.islamofobie.nl/index.php/blog/meer/uitnodiging_aan_tofik_dibi/
    U heeft gelijk dat een open brief OOK bedoeld is voor een groter publiek maar wanneer je geen enkele illusie hebt dat er een gesprek tot stand zou kunnen komenen/of dat er werkelijk helemaal niets gemeenschappelijks is aan je eigen waarden en die van de aangeschrevene is het een rare vorm.

    @Miko Ik schreef niet over geloofwaardigheid.
    Timorel en Dewolf ken ik niet maar Brechtje P is al heel lang zeer actief in GL. Ik gebruik geen lelijke woorden of wat ook, ik schrijf niet dat het initiatief verkeerd is, alleen dat het een beetje slap is.

  12. @Frans @arnoud een debat met de posterplakkers zou ik eerlijk gezegd leuk vinden. Al heb ik niet de illusie dat ik ze zal kunnen overtuigen – de briefjes zijn onderdeel van een levenshouding die de mijne niet is. Maar wellicht zou ik ze aan het verstand kunnen brengen dat er mensen zijn die hun insteek niet delen, en dat er weinig draagvlak is voor hun voorstel. Het ondermijnt ook nogal d evrijheid van meningsuiting.

    Echter, de vuilniszakkenplakkers zijn niet 1-2-3 te traceren.

    Daarbij komt, de briefjes waren bedoeld voor een breder publiek, dan mag je volgens mij ook antwoorden met een open brief.

  13. @Brechtje Leuk dat u reageert. Uiteraard mag u antwoorden met een open brief. We hebben hier vrijheid van meningsuiting.
    (in tegenstelling tot bijvoorbeeld GB: http://www.youtube.com/watch?v=egWkLppIB58)

    U gaat niet in op mijn opmerking over de positie van GroenLinks Utrecht. Heeft u overwogen om lokale GL-kopstukken te betrekken bij uw initiatief? Dan zou er toch een heel klein beetje meer kans zijn op een vorm van ‘in gesprek raken”?

  14. @Frans; die zijn in ieder geval op de hoogte. Maar ik wil nu ook weer niet de last op me laden om heel GroenLinks te mobiliseren voor wat ik schrijf, dat is wat vermoeiend (en dan omt er ook niets meer uit mijn pen, vrees ik).

  15. @Brechtje #14 Uw antwoord is tegelijkertijd eerlijk, onthutsend en verontrustend.

  16. Miko Flohr:

    @15 Voor Frans Groenendijk kun je het als linksmens blijkbaar gewoon toch nooit goed doen. Dan heeft discussie ook geen enkele zin hè.

  17. @Frans #14 dat lijken me nogal grote termen. Als ik elke keer eerst GroenLinks kopstukken achter mijn schrijfsels moet zien te krijgen, kom ik niet meer aan schrijven toe.

  18. @Miko Flohr. #16 Het lijkt zo wel alsof u ‘het’ goed wilt doen in mijn ogen. Dat zal toch niet? Zo ja, dan zal ik mijn toon tegenover u een beetje wijzigen en wat belerender worden.

  19. Vooral erg eens met Miko’s eerste commentaar. In de ‘eigen parochie’ (ik beschouw mijzelf als centrum-links, maar ben geen lid van GL) bestaat nog veel te veel ongemakkelijkheid rondom het thema geloof versus seculariteit.

    Het is mij veel waard dat er op centrum-links, in het progressieve midden, onder links-liberalen (take your pick, wat mij betreft) een besef groeit dat thema’s als vrijheid om je eigen keuzes te maken en een afkeer van klerikale inmenging in de publieke moraal in essentie progressieve waarden zijn, en dat door de geschiedenis heen ook altijd zijn geweest. Geen rechtse, of conservatieve.

    Vandaar dit stuk, wat mij betreft. En alhoewel ik in de afgelopen 12 jaar lang en diep genoeg met mijn poten in de modder van de botsing van religie en traditie met individu en samenleving heb gestaan, bevalt de leunstoel mij nu meer dan uitstekend, dank u.

  20. De brief valt natuurlijk te prijzen, maar is tegelijkertijd zo nietszeggend.

    Met alle respect voor de schrijvers, maar wie zijn dit? Helaas blijft het vanuit de Utrechtse cq landelijke tak oordverdovend stil. Zoals zo vaak.

    Zodra het over een uitvloeisel van doorgeschoten ‘rekening met elkaar houden’ denken -zeker in multiculturele zin- gaat hoor je GroenLinks of welke progressieve partij dan ook niet.

    Ergo, een leuke en prijzenswaardige poging, maar betrek er de volgende keer een paar kopstukken bij.

  21. Miko Flohr:

    Wat een onzin, Jasper. Dit zijn drie burgers die hun mening geven, en van hen zijn twee gerelateerd aan GL, maar dat maakt het nog geen partijinitiatief. Gevraag om kopstukken is dan ook totaal betekenisloos. Waarom zou het zwijgen van GL-kopstukken iets afdoen aan deze opinie? Waarom is een rechtse kritische opinie wel welkom, en is precies dezelfde kritische opinie geuit door linkse mensen nietszeggend omdat er geen ‘kopstukken’ bij zitten? Dat is meten met twee maten!

    Zo beredeneerd: voor zover ik weet heeft van nog geen enkele landelijke partij een kopstuk hierover iets gezegd en kun je dus zeggen dat deze mensen een poging doen een discussie aan te zwengelen. Lijkt mij beter er een zwengel aan te geven, als je dit een belangrijk onderwerp vindt, dan een beetje cynisch te roepen dat het allemaal zo nietszeggend is.

  22. Je kunt vallen over de gekozen stijlvorm of mopperen omdat een voor jou belangrijk puntje niet in deze open brief is opgenomen. Je kunt ook blij zijn dat uit de kring van GroenLinks een duidelijk geluid van afkeuring klinkt van de religieus geinspireerde censuur op Kanaleneiland. Ik kies voor de tweede invalshoek. Kortom, een prima initiatief van Timor, Brechtje en Arjen.

  23. Anne:

    @Frans Groenendijk: “Het belangrijkste aspect ‘vergeten’ de auteurs nog: het feit dat de fundamentalisten spreken over “onze wijk”.”

    Euh… hoe laat jij je dan uit over de plek waar je woont? Als ik briefjes op zou gaan hangen bij mij in de buurt zou er op staan “Geen schreeuwende dronken idioten om 4 uur ‘s ochtends in onze straat!”
    Ik ben hier geboren maar Engels van afkomst en nationaliteit, mag ik dan niet aan de Nederlandse plek waar ik woon refereren als mijn stad of mijn straat? En zo nee, hoeveel generaties van mijn voorvaderen moeten hier gewoond hebben voordat dat mag? Of heeft het met geloof te maken? Ik ben namelijk ook niet-praktiserend Anglicaans, zou ik het wel mijn straat mogen noemen als ik atheist, Katholiek of Protestant was?
    Kortom: niks “belangrijkste aspect”. “Onze wijk” is een doodnormale Nederlandse manier om de plek waar je woont aan te duiden.

    Wat betreft lokale politiek die zich hier volgens sommigen onder jullie over zou moeten uitspreken: Really? Utrecht hangt ook helemaal vol met stickers met daarop `Diervriendelijk vlees bestaat niet´, moet er dan ook maar een uitspraak van de politiek komen over die enge milieuextremisten die hun visie proberen op te dringen? Over hoe hun stickers onze van oudsher omnivore cultuur bedreigen? Dat ze maar mogen oprotten naar vegetaristan?

    Kijk eens om je heen, iedere stad hangt vol met posters en stickers met allerlei meningen over allerlei zaken, de politiek – lokaal en landelijk – heeft veel belangrijker zaken om zich mee bezig te houden.

  24. @Anne Nee dat mag u niet, briefjes ophangen over ‘mijn straat’. Laf je verschuilen achter een vaag groter geheel, zonder anderen erbij te betrekken. Onlangs maakte ik het mee dat een of andere luldebehanger uit mijn buurt bij de politie geklaagd had over het feit dat een regiotaxi teveel plaats zou innemen op de (buitengewoon ruime) parkeerplaats. Hij had dat namens alle bewoners gedaan, maar daarover niemand geraadpleegd! Gelukkig kwam ik toevallig de politieagenten tegen die poolshoogte kwamen nemen.
    Een aantal jaren geleden, in een andere wijk van Utrecht, kwam er eens een buurman, een asociaal type die niet in staat was zijn eigen hond onder controle te houden, bij mij aanbellen om er over te zeuren dat ik de vuilnisbak niet snel genoeg weer terug in de achtertuin zette als de vuilniswagen langs was geweest: die ging ook spreken in ‘wij’-termen en kreeg daarom de wind van voren. Enge types. Niks met ras of geloof van doen in die beide gevallen.
    Wanneer het ook nog eens immigranten zijn die zich in dit land niet thuis voelen en dan spreken over ‘onze wijk’ is dat mijn ogen nog een tikkeltje erger. In die van u niet?
    En natuurlijk heeft u helemaal en theoretisch gelijk dat de aktie met de vuilniszakken wel een ‘false flag operatie kan zijn’.

  25. Anne:

    Met “ons” bedoel ik mijzelf en mijn gezin.

  26. @25 Zucht.

  27. Gera:

    Heel goede brief, maar wat mij betreft kan niet genoeg benadrukt worden dat een foto van een jongedame in een kort jurkje, of een gouden bikini, in wezen niets met seks te maken heeft. Naaktheid en onbedektheid is niet hetzelfde als seks. Er staat dus geen seks op de poster, zoals de schrijvers beweren. De seks zit juist in de oversekste hoofden van de puriteinse moslims, die seks slecht vinden met alle gevolgen van dien, zoals beschreven in de brief. De poster seksueel vinden is meebuigen naar hun maatstaven.

  28. jeetjekreetje:

    Hoewel ik de openbrief wel aardig vind, zit ik toch met een ongemakkelijk gevoel. Dat het misbruik ligt aan dat meisjes of jongens niet goed hun grenzen kunnen aangeven. Hoewel vst niet zo bedoeld vind ik het een lichte vorm van ‘victim blaming’. In ons taalgebruik wordt bijna nooit de misbruiker aangesproken. ‘De verkrachter die verkracht’ wordt bijna nooit geschreven (het is altijd het meisje/de jonge die verkracht werd. Lijdend voorwerp dus. Ook hier weer is het of het slachtoffer dat niet genoeg protesteerd, wat weer de schuld is van puriteinen.

    Hoewel i het dus aardig vind dat de vuilniszakplakkers worden aangesproken met een open brief, wacht ik nog steeds op een tijd waarin misbruikers gewoon direct op hun daden worden aangesproken en niet de slachtoffers.

  29. jeetjekreetje:

    En ik ben het met Gera eens dat bloot niet hetzelfde is als seks. Toch vind ik dat je best kritisch mag zijn over hoe, in de openbare ruimte, vrouwen (en een enkele man) geobjectificeerd wordt tot stoeipoes, ook als de context niet seksueel is (met een kittig decoletee of een uitdagende pose). Ik kan daar best tegen en vind vrouwelijke seksualiteit niet iets onzedelijks (hou zelf ook van seks, daar niet van). Maar de vrouwelijke seksualiteit is toch vaak gezien vannuit een mannelijke, heteroseksuele eurocentrische blik (aka ‘the male gaze’). Ik bedoel, laten we nou niet doen alsof al die reclame uitingen zo’n geweldig divers beeld van de vrouwelijke en mannelijke seksualiteit geven. Als ik me erger aan de eenheidsworst van kittige onderdanige stoeipoezen die in de smaak bij mannen moeten vallen (in tegenstelling tot vrouwen die van hun seksualiteit genieten) in de openbare ruimte maakt me dat geen puritein of zure feminist. Maar ik vind dat je best een discussie kunt hebben over wat er in de openbare ruimte hangt. Daar niet over mogen praten vind ik ook erg dogmatisch.

  30. Gera:

    Maar jeetjekreetje, is dit vrolijke meisje met de jurk en de blote benen nou echt ‘tot een onderdanige stoeipoes geobjectiveerd?’ Zij straalt op mij juist levenslust, onafhankelijkheid en kracht uit, en ik hoop voor het model dat ze er een aardig centje aan heeft verdiend. Zo ziet iedereen blijkbaar iets anders. Het is een heel geniepig en smerig spelletje om de visie erin te brengen dat een vrouw die niet helemaal bedekt is, slachtoffer is van westerse seksuele uitbuiting, dat ze wordt gezien als een stuk vlees en dat dat denigrerender is dan sluiering, waarbij ‘de vrouw juist gerespecteerd wordt’. Helaas trappen veel mensen in die verhaaltjes en gaan dat zelf vervolgens ook roepen. Dat is heel gevaarlijk, want zo denigreer je de kortgerokte vrouw op het billboard alsnog. Terwijl er wel eventjes voorbijgegaan wordt aan het feit dat zij nog altijd zelf heeft gekozen om zo gefotografeerd te worden terwijl een hoop gesluierde dames op deze wereld helemaal geen keuze hebben.

  31. @Gera: cruciale kanttekeningen.

  32. HPax:

    Wat betreft wellevendheid annex goede manieren heeft onze cultuur nooit de rol van gidsland kunnen spelen, en dat ook nooit gewild. Wat ook iets zegt! Maar kan zij vrij recent in genoemde opzichten nu toch wel tot een niveau van platheid zijn afgezakt – ze noemen het vaak ‘openheid’ – die funest aan het worden is en om herstel vraagt. Cultuur heeft haar eigen structurele wetmatigheden.

    Het is daarom mogelijk in de ‘Kananeleneiland laa ilehe Allah’ actie de nemesis van onze gebrekkige omgangsvormen te zien. Vergeet niet dat we ze binnen lieten zonder kloppen.* We krijgen dus wat we verdienen, en waaraan we misschien heimelijk behoefte hebben.

    *Naar Lakemans ‘Binnen zonder kloppen.’ Een brilliante titel van een boek waarover oorverdovend is gezwegen.

  33. jeetjemekreetje:

    @30, nee, ik vind dit zelf een erg zedelijke pose hoor, haha. Maar meet als nuancering op ‘bloot is niet hetzelfde als seks’. Ik zie veel geseksualiseerde, vooral vrouwen in reclames en de media. Hoe zangeressen bijvoorbeeld op de voorkant van Rolling Stone magazine staan. http://thesocietypages.org/socimages/2011/12/30/gender-sexualization-and-rolling-stone/

    @31. Ik snap het binnen zonder kloppen niet et zijn de bedrijven die de gastarbeiders binnen hebben gehaald (links en de vakbonden waren tegen).

  34. Arnoud:

    Na een nachtje erover geslapen te hebben, ga ik mee met Carel. Oké, de bekladders zullen er weinig van merken en dus is de titel ‘Open brief aan de puriteinen op Kanaleneiland’ misplaatst, maar als aanzet tot denken binnen GroenLinks valt het alleen maar toe te juichen.

  35. Timor:

    @34. Kijk, dat vind ik nou mooi. Dank.

    Laatste opmerking voordat ik me weer met andere onderwerpen ga bezighouden: zowel op trouw.nl als marokko.nl zijn inmiddels discussies te vinden over deze open brief. Daarmee heeft de stijlvorm wat mij betreft z’n doel bereikt.

  36. Gera:

    @31: dank je, Frans.

Reacties zijn inmiddels gesloten