Journalistiek blundert met ‘onderzoek’ jongeren gestrest door sociale media


: 09-05-2012 16:00 uur

Deze week luidden de media weer eens de noodklok over jongeren en sociale media. Jongeren krijgen stress van sociale media, zo rapporteerden onder andere  NOS Journaal, Metro en Trouw. De berichten zijn gebaseerd op onderzoek van de Nationale Academie Media & Maatschappij. Die naam klinkt heel vertrouwenwekkend, maar heeft met wetenschap niets te maken. Het onderzoek achter de berichten mag de naam onderzoek niet dragen, maar is een PR-stunt waarmee twee slimme ondernemers hopen geld te verdienen aan zorgen van opvoeders en overheid.

Het persbericht heeft een hijgerige toon waarvan de lezer inderdaad gealarmeerd raakt:

Uit het meest recente onderzoek van de Nationale Academie voor Media & Maatschappij blijkt dat jongeren tussen 13 en 18 jaar lijden aan een serieuze vorm van Social Media Stress (SMS). De Sociale Media blijken met hun subtiele stimuli zoals geluiden, pushberichten, aandacht en beloningen jongeren in hun greep te houden. Jongeren geven aan niet meer zelfstandig te kunnen stoppen, omdat zij bang zijn buitengesloten te raken. Wanneer deze angst ernstige vormen aanneemt kan men spreken van FOMO – Fear of Missing Out [accenten LD].

We bekijken eerst het rapport, dan de auteurs en vervolgens de maatschappelijke implicaties van  dergelijk ‘onderzoek’.

Interpretaties kloppen niet met de resultaten
Het onderzoeksrapport [PDF] is geen onderzoeksrapport. Zo bevat het geen volledige beschrijving van de methode en is het theoretisch kader ontleend aan een wikipediapagina over onderzoek met dieren uit 1930. Bij het lezen van het rapport valt direct op dat de interpretaties van de auteurs niet overeenkomen met de door hen gepresenteerde data. Zo wordt hun belangrijkste conclusie dat jongeren aan stress lijden niet onderbouwd door de cijfers:

Bron: Onderzoek Media en Maatschappij

De helft van de jongeren voelt zich dus helemaal niet gestrest als ze niet kunnen bijhouden wat er gebeurt op sociale media. Daarbij: aangeven in een vragenlijst dat je stress hebt is geen diagnose van daadwerkelijke stress. De auteurs operationaliseren dit begrip overigens nergens. Ook op andere plaatsen komen we zulke moedwillige misinterpretaties tegen. Zo voelt 59 procent zich helemaal niet buitengesloten als ze wat missen.

Auteurs vinden jongeren van nu extreem bijzonder
De auteurs hebben opmerkelijk weinig inzicht in jongerencultuur door de jaren heen. Jongeren zijn inderdaad gericht op hun leeftijdsgenoten. Jongeren vergelijken zich inderdaad veel met hun leeftijdsgenoten. Jongeren krijgen inderdaad een goed gevoel wanneer leeftijdsgenoten aardig tegen hen doen. Sinds de jaren ’60 komt dit naar voren uit jeugdonderzoek. Maken sociale media dat erger? Dat is twijfelachtig en kan zeker op basis van deze rapportage niet vastgesteld worden.

Je kunt je daarbij afvragen of sociale media niet druk opleveren voor iedereen. De auteurs beargumenteren dat jongeren bijzonder kwetsbare wezens zijn vanwege hun “niet volledig ontwikkelde prefrontale cortex” (p.10). Dit doet voorkomen alsof de hersenen zodra we volwassen zijn zich niet meer ontwikkelen en alsof leeftijd garant staat voor bescherming tegen externe prikkels.

Een voorbeeld van de opmerkelijke som jongeren+sociale media=eng is het aangehaalde ‘Fear of Missing Out’ (FOMO). Volgens de auteurs is dit in Amerika “een veelbesproken en veelvuldig onderzocht verschijnsel” (p.12). Ze verwijzen daarbij niet naar wetenschappelijke artikelen, maar naar een presentatie op South By South West. Een snelle zoektocht in Google Scholar leert ons dat FOMO bij allerlei groepen wetenschappelijk is onderzocht: vrouwelijke managers, koopjesjagers, bejaarden, allemaal niet in de context van sociale media.

Nationale Academie blijkt handig bedrijf
Hoe gezagwekkend en geleerd de naam ‘Nationale Academie Media & Maatschappij’ ook klinkt, het gaat hier niet om een onafhankelijk onderzoeksinstituut. De website leert ons dat de Academie “een een idealistisch instituut” is. Wat doen ze dan? Diensten verkopen. De initiatiefnemers zijn heel toevallig net een cursus Social Media Professional à €495 pp gestart.

Beide initiatiefnemers noemen zich ‘lifecoach’ en zijn met name actief in de verkoop van cursussen op het gebied van mediawijsheid.  Een van de auteurs zit ook achter Mediarakkers, een stichting die zich richt op “verantwoorde reclame” voor kinderen en die vreemd genoeg gesponsord wordt door bedrijven als McDonalds, Hasbro en Haribo.

Implicaties voor de maatschappij
Is het erg dat handige ondernemers niet alleen inspelen op maatschappelijke angsten over jongeren en nieuwe media, maar deze ook aanwakkeren om daar geld mee te kunnen verdienen? Het antwoord op die vraag hangt af van persoonlijke morele overwegingen. Het is evenwel belangrijk deze personen te volgen, met name omdat de overheid luistert naar dit soort zelfbenoemde experts. Links en rechts ziet het door hen voorgestelde instrument mediawijsheid als belangrijk onderdeel van hedendaags onderwijs. Er gaat dan ook veel belastinggeld naar dergelijke initiatieven.

De journalisten die dit ‘onderzoek’ als waarheid hebben overgenomen dienen daarom bestraffend toegesproken te worden. Het rapport van 21 pagina’s is zo gelezen en je hebt geen universitaire opleiding of methodologische training nodig om er gaten in te schieten. Vooral de journalisten van het Journaal is dit aan te rekenen, dat een lang maar kritiekloos item maakte.  Journalisten zouden bij deze schimmige marketing-sector vol belangenverstrengeling een rol als waakhond moeten vervullen, niet die van gratis reclamepodium.

Lees ook deze blogpost van NWT over dit onderwerp.

Over de auteur:

Linda Duits (1976, Zeist) is handelaar in kennis over populaire cultuur, in het bijzonder op het gebied van gender, seksualiteit en jongeren. Ooit was ze UvA-wetenschapper en mede-oprichter van DeJaap. Nu is ze veelgevraagd expert in de media, auteur van het Nederlandse standaardwerk over meisjescultuur en freelance indoctrinator in het hoger onderwijs. Ze houdt van alles dat niet vanzelfsprekend is, maar vooral van bier.

36 Reacties :

  1. christinA eijkhout:

    Door alleen ff
    hier te kijken hadden “media” zich dit alles kunnen besparen.
    Wat zullen Liesbet Hop en Bambi Delver zich in hun handen wrijven over zoveel gratis publiciteit voor hun coachingbedrijfje. Wat een goede website + persbericht al niet kunnen….

  2. Danny Bloem:

    Ze gebruiken 3D grafieken in hun rapportage, dat moet zelfs bij de meest domme journalist al bellen laten rinkelen.

  3. Klaartje van Beek:

    ik vind dat Mediarakkers van Liesbeth hop echt heel raar. dat is dus McDonalds die een stichting betaalt om te zeggen dat reclame op kinderen slecht is maar niet verboden hoeft te worden zolang Liesbeth Hop maar mediawijsheidcursussen aan ze geeft.

    Vandaag twitterde ze nog triomfantelijk hoe leuk KitKat inspeelt op social media stress. zo’n mens kan je toch niet serieus nemen?!?

  4. Onder het stuk op NWT comment Aletta Oosten, adjunct hoofdredacteur NOS:

    —————–

    Nieuws op 09-05-2012 om 14:57
    U verwijt ons dat wij het onderzoek van de Nationale Academie voor Media en Maatschappij (een kwantitatief onderzoek onder 493 jongeren) klakkeloos hebben overgenomen. Dat is allerminst het geval. Voor publicatie heeft de NOS de onderzoeksopzet en de resultaten voorgelegd aan een hoogleraar van de Universiteit Twente. Hij noemde de resultaten betrouwbaar en overeenkomstig met zijn eigen kennis op dat gebied.
    U suggereert in uw blog dat het onderzoek van de Nationale Academie voor Media en Maatschappij niet klopt, maar een onderbouwing daarvoor geeft u niet.

    Met vr. groet

    Aletta Oosten
    Adjunct hoofdredacteur NOS Nieuws

    —————

    Ik zou heel graag willen weten welke hoogleraar dat was.

  5. Een scherpe pen. Wat je ook mag vinden van hun werkwijze, ze zorgen ze er wel voor dat steeds meer mensen nadenken over media(wijsheid). Ik ben benieuwd naar jullie reactie, Liesbeth en Bamber … komt die er?

  6. Hypekiller Linda wordt een beetje triggerhappy. Hoezo zou onderzoek door bedrijven (hoi farma, asml, dsm) minder zijn dat van in praktijk een helemaal niet zo ‘onafhankelijke’uni? Branchebeschermingsreflex? Concurrentienijd?
    SMS komt btw ook overeen met de repo van rtv Utrecht met Westbroek (socioloog;) en met wat velen om zich heen zien. Dan nog even over de sturende semantiek in deze hypebash, ‘De helft van de jongeren voelt zich dus helemaal niet gestrest’ De andere helft geeft dus aan wel enigizins of helemaal wel soc.mediastress te ondervinden.

  7. @seven
    Onderzoek van bedrijven hoeft helemaal niet minder te zijn (ik ben zelf ondernemer), maar betekent wel dat je iets meer moet doen om de kwaliteit te bepalen. Wat overigens ook niet zegt dat peer reviewed onderzoek altijd van goede kwaliteit is, zie mijn stuk van gisteren.

    De helft geeft aan zich gestrest te voelen als ze niet alles kunnen bijhouden wat er in sociale media gebeurt. Zoals ik schreef is dat dus maar de helft en absoluut niet hetzelfde als een daadwerkelijke stressdiagnose.

    Een reportage van RTV Utrecht met Henk (?) Westbroek?

  8. christinA eijkhout:

    Dat Henk Westbroek ooit als socioloog afgestudeerd is en in de ’70er jaren van de vorige eeuw! als socioloog werkte bij het Nederlands Instituut voor Sociaal Seksuologisch Onderzoek (NISSO), maakt hem niet echt tot betrouwbare “deskundige”..

  9. Wat een ontzettend fijn stuk! Helemaal mee eens, ben er op Twitter ook al op los gegaan.
    Die twee types hebben een winkeltje in internetangst en deze pr-stunt zorgt ervoor dat ze voldoende klanten en subsidie hebben komende twee jaar.

  10. M. van Meer:

    Klopt als een bus. Die Delver en Hop zijn enge mensen die met hun acties het hele werkveld rond mediawijsheid een slecht imago geven. Alles is altijd gevaarlijk en een probleem als het om media en kinderen/jongeren gaat. Ze leven van de angst die bij leken heerst als het gaat om social media, internet, tv etc. Hun ‘academie’ leidt mensen op tot mediacoach, maar het gaat echt nergens over. Als ondernemers zijn ze geslaagd hoor, maar een hoop mensen in hun ‘scene’ heeft een stronthekel aan ze. Ontmaskeren die lui. Dus, dank voor dit stuk.

  11. Arne Appelmelk:

    Ik ben het er zeker mee eens dat onderzoek als het gaat om onderwijs, en vooral de rest van die zachte wetenschappen, bepaald vaak niet al te wetenschappelijk is. Het is in dit geval niet anders. Het wil overigens niet zeggen dat wat geclaimd wordt niet waar is. Maar in dit geval speelt zeker ook een zakelijke behoefte, in de vorm van aangeboden hulpverlening, een rol.

    Maar precies het zelfde geldt voor de claims van degenen die beweren dat er een nieuwe generatie is opgestaan, namelijk de digitale. Dat deze de oude generatie achter zich laat als deze niet rap mee digitaliseren. Dus al helemaal de oude generatie docenten die deze jongeren wil onderwijzen.

    Zaen als Homo Zappiens, Digital Natives, Digital Immigrants, Multitasking, zijn geen van allen wetenschappelijker onderbouwd dan het onderzoek en de claims waar ik mee kwam.

    Juist dat is ook de reden dat ik hierbij spreek over een religie, of zo men wil ideologie. Het is zo te zeggen net zo wetenschappelijk als het marxisme wetenschappelijk claimde te zijn, en laatste deed dat zeker.

    Mijn aversie tegen dit onwetenschappelijk, en tamelijk kritiekloos volgen van een hype, veel meer is het m.i. niet, verdient juist een kritisch weerwoord. Ik erken daarom dat het artikel wat ik aanvoerde niet voldoende als kritiek te aanvaarden is.

    Maar dat is sowieso de wereld op zijn kop. Juist de claims van de digitale hipsters, de m.i. veel te bevlogen kritiekloze revolutie uitroepende vernieuwers die de digitalisering als een niet te stoppen, maar bovendien alleen maar mogelijkheden scheppende, en nauwelijks problemen veroorzakende revolutie zien zouden hun claims wetenschappelijk moeten onderbouwen.

    De bewijslast ligt bij degene die iets claimt. Het is niet de taak van degenen die een en ander durven te betwijfelen.

    Maar ik vind het wel tekenend dat juist de jongeren op bijvoorbeeld Geenstijl overwegend de bevindingen van het dus niet-wetenschappelijke onderzoek dat jongeren aan digitale stress lijden. Terwijl het artikel zelf op Geenstijl het onderzoek als betuttelend en iets van de oude generatie probeerde af te doen. De jongeren ervaren dus wel degelijk negatieve aspecten van de nagenoeg bij voortduring vooral zinloos digitaal bezig zijnde jeugd. Zie de reacties +10 (even zelf instellen voor de meest gewaardeerde bijdragen) in bijgevoegde link hierover:

    http://www.geenstijl.nl/mt/archieven/2012/05/ikbenofflinecampagne.html#comments

    Ook als wiskundedocent zie ik dat leerlingen, als ze de gelegenheid krijgen ook tijdens de les, voortdurend proberen te twitteren, sms-en, etc. en niet om te vragen hoe ze moeten kwadraatafsplitsen.

    Dat dit hen bij voortduring afleidt tijdens het maken van huiswerk, vooral als ze thuis zijn wordt mij, vooral in mijn rol als mentor, ook vaak door hen bekend. Dus niet alleen door ouders, maar zeker ook door leerlingen zelf. Als je ze er naar vraagt geven ze vaak aan dat de druk van de social media-druk hen hindert om zich te focussen op huiswerk. Zeker als ze, zoals zoveel van hen, het huiswerk maken op hun kamer, en dus zonder direct toezicht. Het is voor veelal werkende ouders overigens ook ondoenlijk om er naast te gaan zitten, maar bovendien voor leerlingen ongewenst lijkt me. Het probleem geldt natuurlijk niet voor alle leerlingen, maar voor meer dan je denkt.

    Maar laat ik eindigen met een echt wetenschappelijk artikel wat meteen ook een aantal preoccupaties van de te weinig kritisch, revolutionair bevlogen digitaliseringsadepten de vloer aanveegt. laten we de bevindingen daaruit maar eens in ogenschouw nemen.

    Ik heb nooit beweert dat de digitalisering niet grote kansen herbergt, ik ben niet voor niets op onze school, die met eigen Macbooks voor ieder leerling werkt, ICT-voortrekker, en heb niet voor niets juist voor onze wiskundesectie grote digitaliseringsstappen gezet.

    Ik wil alleen af van die kritiekloze juichstemming, die de problemen wegwuift. Als je de beren op de weg, die er wel degelijk zijn, niet wilt zien zullen ze zich uiteindelijk tastbaar manifesteren. Dat moet je niet willen.

    Zie hieronder bijgevoegd de link voor het onderzoek “Leerstrategieën bij de digitale generatie: toch niet zo digitaal?” over een aantal scholen die de digitalisering hebben geïmplementeerd het bijgevoegde bestand. Het is zeer interessant en ook zeer bruikbaar voor onze school als het gaat om de verdere digitalisering, die ik, mits onder voorwaarden, dus juist ook omarm. Alleen mensen die overtuiging (ideologie cq religie) boven wetenschap stellen zullen dat ontkennen.

    itecmieke.files.wordpress.com/2009/03/velon_velov-301-art11.pdf

  12. Arne Appelmelk:

    Ik schreef “waar ik mee kwam” en “wat ik aanvoerde” maar dat komt omdat ik het onderzoek, waar het hier over gaat, elders eerder had aangevoerd op een ander forum. Ik dacht dat ik mijn bijdrage hier voldoende had geschoond en veranderd maar dat is niet zo, excuses, De rest blijft actueel. Jongeren, op een leeftijd dat ze ook scholieren zijn, hebben wel degelijk last van verslavingsverschijnselen, digitale stress, en een gebrek aan vermogen te focussen op zaken die meer dan gewone aandacht vergen. Er is zeker een behoefte, ook toenemend onder de jongeren zelf, samenhangende problemen te erkennen. Daar is m.i. gutfeeling voldoende voor. Onderzoek moet daarop inhaken.

  13. Oh manmanman bij 1930 hou ik d’r al mee op.

  14. Wat heb jij een naief hoge pet op van de Journalistiek zeg, Linda!

    “De journalisten die dit ‘onderzoek’ als waarheid hebben overgenomen dienen daarom bestraffend toegesproken te worden. … Vooral de journalisten van het Journaal is dit aan te rekenen, dat een lang maar kritiekloos item maakte.”

    Het hele NOS Journaal is toch dag na dag van 20.00 tot 20.30 één lang en kritiekloos item? Zelden dringt het NOS Journaal door tot deessentie der dingen, of leert het ons iets waarlijks nieuws over onze wereld.

    In plaats daarvan bekrachtigen ze dag na dag gevestigde ideologieen, waaien ze met ieder opportunistische wind mee, en last but not least,exploiteren ze angst en sensatie schaamteloos.

    Zoals Neil Postman al zei: nieuws is geen nieuws meer, maar schaamteloos ramptoerisme geworden.

    In dat verband verbaast het me ook niet dat ze bij de UTwente terechtkomen. Die werken daar immers ook volledig vanuit de technische wetenschapsrol (De Vries), en hoef je dus geen kritische noot of beschouwelijke diepgang van te verwachten.

    Ik zal m’n volgende paragraaf ‘s wijden aan het NOS Journaal. Tbc!

  15. Arne heeft wel erg veel tekst nodig om de persoonlijke overtijding dat het onderzoek weliswaar niet wetenschappelijk is, maar in het fenomeen “digitalisering” en “gebruik van nieuwe media” wel onderzoek behoeft, duidelijk te maken…

    Ik snap verder niet zo goed waarom andere overtuigingen worden aangehaald, dat sommigen kritiekloos enthousiast zijn over alles dat nieuw is doet verder toch niets af aan dat dit onderzoek toch gewoon een PR-stunt is. Het punt dat een programma als Het Journaal dat zo overneemt is de kern van de zaak hier. Heeft verder weinig met “harde” of “zachte” wetenschap te maken.

  16. Franeker:

    Beste Linda Duits, ik heb je hele artikel gelezen en vraag me af of je de vragen en kanttekeningen stelt bij de afzender van dit onderzoek ook aan jezelf stelt: dat zou n.l. heel wat duidelijkheid verschaffen. Wie ben jij als afzender, een serieuze objectieve expert? Gaan we: Linda Duits, zelfbenoemd expert met een eigen (eenmans?)bedrijf dat via o.a. Speakers Academy graag zelf lezingen verkoopt (http://www.speakersacademy.nl/speakers/linda-duits), bij P&W aanschuift (publieke omroep met fors betaalde presentatoren – ik meen zelfs boven de Balkenende norm) om er natuurlijk er financieel beter van te kunnen worden (p.r. stunt n.l. kritiek geven in een journalistiek programma over destijds Banga Lijsten), én die publiceert op deze website die bol staat van de adverteerders; zoals Vodafone – een bedrijf dat er alle belang bij heeft zoveel mogelijk sociale media aan klanten te verkopen. Ik vind het onderzoek over facebook stress ook absoluut het waard om kritiek op te geven, maar kan me niet aan de indruk onttrekken dat jij- zie alle 14! categorieën waar jij volgens de Speakers Academy website (opvallende naam trouwens, maar gewoon een bureau dat experts verkoopt) denkt expert in te zijn, dat je een zwaar eigen belang hebt. Want wat verkoop je, ik citeer: “Master Classes, Spreker, lezing of presentatie”. Je valt door de mand, Linda.

  17. Huub Bellemakers:

    HAHAHA. Inderdaad.Want die journalisten hebben natuurlijk geen adverteerders. Manmanmanman.

  18. Niemand beweert hier toch dat het Linda niet eventueel geld op kan leveren als de naar aanleiding van welke kritiek ook ergens gevraagd wordt als expert. (Ze is overigens Dr. gepromoveerd op Jongerencultuur, mocht je dat willen weten.)

    Goed om iemands rol te bevragen inderdaad: maar dat maakt de kritiek op het klakkeloos overnemen van dit onderzoek door allerlei nieuwsbronnen toch niet meer of minder terecht? Mag je geen kritiek meer leveren omdat anderen jou dan gaan uitnodigen en je er dan eventueel zelf voordeel bij hebt?
    Of zijn er specifieke punten die Linda hier overslaat om er zelf voordeel van te hebben, denk je? (Ik denk van niet, maar het tegendeel beweren mag best.)

    Verder wat Huub zegt.

  19. Arnoud van Doorn:

    Wow, wat een foute blog! Ik ga Linda Duits dan ook even bestraffend toespreken.

    Wanneer een ‘onafhankelijk’ wetenschapper die vanuit haar Ivoren Toren op deze onzorgvuldige wijze gaat schoppen tegen partijen die succes hebben, rijzen bij mij meteen de vragen over het eigenbelang van de afzender?

    Mag ik u even voorstellen: Linda Duits, de natuurlijk enige échte autoriteit op het gebied van jongerencultuur en nieuwe media in Nederland! Wat had zij graag zelf aan tafel gezeten bij de NOS over het onderwerp Sociale Media Stress. Hoe is het mogelijk dat niemand in de serieuze media haar om commentaar heeft gevraagd, hoe durven ze! Zelfs Pauw en Witteman lieten het dit keer afweten!

    De auteurs van een trouwens goed geschreven, onderbouwd en visionair rapport worden verweten dat zij commerciële belangen hebben bij de publicatie, het zijn slimme ondernemers met een handig

    bedrijf en zelfbenoemde experts en de NOS is een gratis reclamepodium. Nou nou, dat zijn wel uitspraken mevrouw Duits! Nu even terug naar uzelf:

    Linda Duits presenteert zich graag als ‘expert jongerencultuur’. Wat doet ze dan? Diensten verkopen!

    Linda Duits schrijft deze blog op de mede door haar opgerichte website die boordevol reclame staat, is te boeken voor lezingen via het zeer commerciële sprekersburo Speakers Academy, heeft een commercieel…. komt ie… onderzoeksburo, biedt workshops en trainingen aan tegen commerciële tarieven, publiceert artikelen en boeken en zit heel graag aan tafel in de media om haar mening te verkondigen dat het allemaal wel mee valt met de effecten van nieuwe media in het leven van jongeren.

    Dit alles is natuurlijk slechts mogelijk wanneer Nederland bereid is haar te beschouwen als geloofwaardig en betrouwbare autoriteit. Hoe zorg je dat je als autoriteit gezien wordt? Juist ja, hard inhakken op organisaties die een mening verkondigen die niet de jouwe is, zeker wanneer de serieuze media er voor kiezen de betreffende organisatie te omarmen in relatie tot een thema dat Linda Duits als haar eigen territorium beschouwd.

    De kritiek die zij levert op het gepubliceerde rapport is onzorgvuldig, arrogant en overduidelijk gebaseerd op het verkondigen van haar eigen opinie. Doe dat lekker even in je eigen tijd! Ga terug naar je Ivoren Toren! En controleer je bronnen voortaan beter, de link naar het JWT Intelligence onderzoek verwijst wel degelijk naar een alweer tweede FOMO onderzoek in de context van sociale media. Hoe kan het dat u als autoriteit niet op de hoogte bent van deze onderzoeken?

    Mevrouw Duits, wie treedt op als waakhond bij wetenschappers zoals u die in een schimmige, pseudo wetenschappelijk marketing-sector vol belangenverstrengelingen onbeschaamd preken voor eigen winkel?

    Bij deze mijn bijdrage.

  20. @Linda Henk Westbroek idd. Enfin, dit onderzoek is wellicht slechts een enquête, maar ik zie niet in waarom de conclusies opeens niet zouden kloppen. Niet alles hoeft de status wetenschappelijk te hebben en of deze enquête representatief genoeg is blijft de vraag, maar met 200 mensen kan je bij redelijke algemene vragen (lees waar een substantieel deel voor kiest) al aardig wat uitspraken doen over de NL populatie.
    FB/hyves/oneline games (soc.media & online gameverslaving zijn imho redelijk gelijk) worden totaal ontwikkeld om mensen middels sociale interactie en soc. banden binnen te houden en continue af te leiden met commerciële prikkels welke vooral worden ondersteund met peerpressure & statusdruk. (*als al jouw vrienden online meedoen met weer een haribo of ‘vanillesmaak’ black devil sigaretten, mac actie of die gamecredits voor dat coole ‘winnende’ zwaard (een paar pixels) kopen?*) Er is een verschil, waar vroeger alleen statusgevoelige en onzekere pubers met nikes of oilily hoopte erbij te horen, worden ze nu vele uren per dag op de nieuwe dingen van hun vrienden gewezen, en hun updates worden ook automatisch verspreid onder hun vriendennetwerk wat de druk aan beide kanten doet toenemen ivm ooit toen je die ene vriend je flippoverzameling liet zien. En idd, er zijn mensen die intelligent of sterk of ambivalent genoeg zijn om daar ongevoelig voor te zijn, maar dat is niet iedereen. De online soc. media is er natuurlijk op uit om afhankelijkheid te creëren.
    Dat is het verdienmodel, en aan de waarde van FB kan je zien dat het werkt. Dat ‘gratis’ online commerciële media (GS=TMG = hyves = habbohotel) deze boodschap afschieten is dan ook niet zo verwonderlijk.

    Wellicht dat deze boodschap niet leuk overkomt bij mensen die graag gezien willen worden als hippe trendvolgers, en die elke online vernieuwing dus pavlov-achtig toejuichen en bezorgde (misschien ook commercieel ingestoken, hoewel t cv van een vd boogt op redelijk wat praktijkervaring met jeugd&media en t onder een door de EU ondersteunde stichting hangt) reacties afdoen als ouderwets of een mediahype. Soit./care. Dat is trouwens iets wat je vaak ziet, wetenschappers hebben vaak een stokpaartje, ingesleten neuronenbanen;), een vast frame waarin ze de wereld zien en op terug komen. Linda vindt bezorgdheid over de jeugd en media al snel overdreven, daar hamert ze graag op, ds als er bezorgheid over media&jeugd is heeft Linda haar reeactie snel klaar. Een eenvoudige enquete is idd niet wetenschappelijk, so what. De Hond & TNS-nipo & Synnovte bouwen er een imperium op.
    Maar het zijn mn moderne marketeers die waarschuwen, niet de fossiele offline oma, die heeft geen idee. http://www.gezond24.nl/video/bekijk/hoe-merken-ons-leven-steeeds-meer-beheersen-.htm

  21. tyche:

    Wat ik jammer vind,dat niet alleen de politiek maar werkelijk allen “diciplines” vrnml
    in de hogere lagen ,bol staat van narcistische gstuurde motieven…
    En de nederlandse pers/media verworden zijn tot kopieer apparaten, en pers berichten.
    Deels vanwege geld gebrek voor onderzoek, maar meer vanuit gemakszuchtige scoringsdrang.

    Lang leve de blogs,die de moeite kanaliseren, van velen,die “er meer over willen weten”
    of nog öuderwets nieuwsgierig zijn hoe iets zit. Zonder winstbejag,eigenbelangen, of te grote egoos..

    Alleen daarom al is deze “discussie “zo enorm waardevol ,en kan je steeds beter/veelzijdiger geïnformeerd “een oordeel vormen, over de “kwaliteit” van deze of gene.
    Het is allang de hoogste tijd, al hetgeen je tot je neemt,aan ïnfomatie” aan een grondig onderzoek te onderwerpen, de eenzijdigheid..van media/ reproduceren van
    informatie,is een groot vraagteken an sich, en uitdaging ,eveneens.
    Zelf denken en uitzoeken is geen overbodige luxe.

    Heb hier mooie dingen gelezen en o.a @ 19 snijdt behoorlijk hout, in het kader van dik en iets met planken..

  22. tyche:

    quote; ” Dat is trouwens iets wat je vaak ziet, wetenschappers hebben vaak een stokpaartje, ingesleten neuronenbanen;), “‘

    leuk stukje,maar je noemt hier een “criteria” bij uitstek, de WETENSCHAP ,onderscheid van nepotisme../propaganda etc…de naam wetenschap, wetenschappelijk onwaardig; zoiets als roos vonk,en consorten..

    wetenschappers, hebben van te voren geen “uitkomst”…dat is eht mooie van ee cht vak/beroep..

  23. Reactie op de kritiek over het onderzoek ‘Jongeren lijden aan Social Media Stress’ door de Nationale Academie voor Media en Maatschappij

    Het onderzoek ‘Jongeren lijden aan Social Media Stress’ van de Nationale Academie voor Media en Maatschappij heeft heftige reacties losgemaakt, zowel in de kranten als op enkele blogsites. Inhoudelijke kritiek juichen wij toe en wij zijn blij met de discussie. Het blijkt dat de boodschap – er is naast alle gunstige factoren ook een problematische kant aan sociale media, dus laten we daar wat mee doen – erg gevoelig ligt. Die heftige ontvangst is ook merkbaar bij vergelijkbare buitenlandse publicaties waarop ons onderzoek voortborduurt, zoals ‘Alone Together’ van Sherry Turkle en het onderzoeksrapport ‘Millennials will benefit and suffer due to their hyperconnected lives’ van PEW Research. Hieruit blijkt volgens ons alleen maar het belang van de boodschap.

    Naast de vele positieve reacties heeft het onderzoek ook kritiek gekregen, voornamelijk via enkele blogsites. Er zijn 2 soorten kritiek: op de onderzoekmethode en op de vermeende commerciële belangen van de afzender, de Nationale Academie voor Media en Maatschappij. Op beide gaan we hier in.

    1. De onderzoeksmethode
    De centrale onderzoeksvraag van het onderzoek is duidelijk; hoe ervaren jongeren in het bezit van een smartphone met internetverbinding hun eigen sociale media gedrag. De intensiteit van het gebruik van de sociale media door de respondenten is aangegeven; de stellingen zijn uitsluitend voorgelegd aan jongeren die minimaal wekelijks actief zijn op één of meerdere van de meest gebruikte sociale media in Nederland. Dit eerste onderzoek naar de beleving door jongeren van de invloed van sociale media in hun leven geeft inzicht in een nieuw maatschappelijk fenomeen. Niet meer en niet minder.

    De Nationale Academie voor Media en Maatschappij verkeert in de gelukkige omstandigheid te beschikken over een netwerk van meer dan 850 actieve jeugdprofessionals. Voor het onderzoek zijn allereerst 15 onderwijsprofessionals, geselecteerd naar type schoolinstelling en geografische ligging, gevraagd mee te werken aan het kwalitatieve onderzoek, dat uiteindelijk bestond uit 9 groepsgesprekken met in totaal 85 jongeren van 13 tot en met 17 jaar, met net iets meer meiden (44) dan jongens (41). Het thema van het onderzoek is vooraf niet kenbaar gemaakt aan de professionals en de jongeren. De kritiek dat de resultaten van groepsgesprekken gekleurd worden door het groepsproces wijzen wij af omdat het namelijk sterk afhangt van de doelstelling van de groepsgesprekken of dit een relevant probleem is. De doelstelling van deze groepsgesprekken was het komen tot een aantal stellingen over het gebruik van Sociale Media, gebaseerd op de belevingswereld en taalgebruik van de jongeren. Het is nooit de bedoeling geweest het kwalitatieve onderzoek apart te rapporteren, het stond volledig in dienst van de inhoudelijke opzet van het kwantitatieve onderzoek.

    Daarna is met grote zorgvuldigheid de lijst met stellingen opgesteld, gebaseerd op de inhoud van de groepsgesprekken met jongeren. De opbouw van de vragenlijst, waarvoor bewust een eenvoudige en voor jongeren een overzichtelijke 3-punts schaal is gekozen, is persoonlijk getest met een groep van 20 jongeren, die via 2 onderwijsprofessionals zijn uitgenodigd mee te werken. Daarbij waren de maatstaven dat de jongeren zichzelf in de stellingen herkenden, de volgorde van de stellingen logisch en het taalgebruik juist was en zij de stellingen eenduidig interpreteerden en begrepen.

    Daarna is de vragenlijst online uitgezet onder 493 jongeren, zoals duidelijk vermeld in de rapportage. Het is niet een pop-up op websites of een email geweest die naar willekeurige jongeren is gestuurd, dus de reactie van iemand dat hij als 45 jarige de vragenlijst ‘op een of ander manier voor zich kreeg’ is gewoonweg feitelijk onjuist. Deze 493 willekeurige jongeren zijn namelijk wederom uitgenodigd via 25 jeugd professionals die zorgvuldig zijn geselecteerd op basis van een spreiding naar geografische ligging en onderwijstype, waarbij de landelijke CBS cijfers zijn gehanteerd als leidraad. Wederom werd het thema van het onderzoek vooraf niet kenbaar gemaakt aan professionals en jongeren. Iedere instelling kreeg een eigen link naar de vragenlijst en uiteindelijk hebben er gemiddeld 20 jongeren per instelling meegewerkt aan het onderzoek. Er is daarna nog een lichte correctie/weging naar geslacht toegepast op de resultaten, wederom op basis van de meest recente landelijke CBS cijfers.

    Over de interpretatie van de resultaten kunnen wij kort zijn. Door de eenvoudige, maar betrouwbare opzet van het onderzoek kan eenieder zijn eigen conclusies trekken. Wij hebben ervoor gekozen de helft van de jongeren die wel degelijk in meer of mindere mate last heeft van de Sociale Media in de conclusies te benadrukken, terwijl het ook mogelijk was geweest te kiezen om juist de andere helft onder de aandacht te brengen. Verder bestaat het rapport uit een zuivere weergave van de beleving van jongeren van hun sociale media gedrag. Nogmaals, lees het rapport en trek je eigen conclusies.

    In de onderzoekrapportage claimen wij geen moment dat dit onderzoek is opgezet als zwaar wetenschappelijk onderzoek, waarbij bijvoorbeeld wetenschappelijke definities van stressbeleving worden getest of waar wetenschappelijke bewerkingen zijn toegepast op de reacties van jongeren op de stellingen. Wij hebben de jongeren op zorgvuldige wijze aan het woord gelaten vanuit hun eigen beleving van de sociale media en geven deze gewoonweg weer in de rapportage. Wij zijn ons zeer bewust van de tekortkomingen van het onderzoek en geven in de rapportage zelf aanbevelingen voor vervolgonderzoek, maar dat neemt niet weg dat wij vierkant achter de gekozen onderzoekmethode, –opzet en resultaten staan. De pretentie van sommige wetenschappers dat ‘gewone’ HBO-ers geen deugdelijk onderzoek kunnen leveren, wijzen wij volledig af.

    Daarnaast heeft het NOS-journaal, dat een item aan het onderzoek wijdde, in reactie op de kritiek laten weten dat ze het onderzoek van tevoren heeft laten toetsen door een wetenschapper van de TU Twente, die oordeelde dat het degelijk in elkaar stak. Je hoeft het niet eens te zijn met de conclusie van het onderzoek, maar de procedure is hoe dan ook zorgvuldig en afgewogen geweest.

    2. De belangen van de afzender
    De Academie is er zowel van beschuldigd een subsidieslurper te zijn als een slim handig bedrijf. We zijn geen van beide. De Academie is een maatschappelijke non-profit instelling, die niet afhankelijk is van subsidie, maar wel zakelijk opereert. In 2008 ontvingen wij een subsidie voor 2 jaar voor internationale samenwerking met betrekking tot onze Nationale Opleiding MediaCoach van het Leonardo da Vinci fonds van de Europese Commissie. Vorig jaar werd ons daarnaast nog een subsidie toegekend voor het project DigiFamilie door Mediawijzer.net, de netwerkorganisatie van de Nederlandse overheid. De overige inkomsten van de Academie komen voort uit marktconform geprijsde diensten zoals lezingen, publicaties, opleidingen en trainingen. Het onderzoek is geheel gefinancierd uit eigen middelen.

    We zijn er ook van beschuldigd “ondernemers in internetangst” te zijn, maar dat zijn we niet. In al onze programma’s komen zowel de voors als tegens van de virtuele wereld aan bod.
    Tot slot werd de Academie door een enkeling verweten commercieel belang te hebben bij de inhoud van de rapportage. Ook deze kritiek is onterecht. De Academie heeft, naast het aanbieden van educatieve diensten, de idealistische doelstelling om maatschappelijk bewustzijn te creëren over nieuwe mediaontwikkelingen. Dit onderzoek is, net als onze eerdere onderzoeken, bedoeld als bijdrage aan dat bewustzijn.

    Namens de Nationale Academie voor Media en Maatschappij
    Liesbeth Hop en Bamber Delver, directie

  24. Fifi Schwarz:

    In diverse LinkedIn-groepen vraagt Linda Duits of het NOS Journaal moet rectificeren omdat ze hebben meegewerkt aan een PR-stunt. Goede vraag, lastig te beantwoorden. Dan kun je je ook afvragen of sprake is van ‘zendtijd voor politieke partijen’ als nieuwsredacties blije politici citeren die vol trots hun lente-akkoord presenteren. En: is het sprake van meewerken aan reclame wanneer een regionale krant in trotse bewoordingen verslag doet van een sponsorloop die kinderen in hun gemeente hebben georganiseerd om geld op te halen voor kankerbestrijding?

    Toch heeft Duits wel een punt, omdat het NOS Journaal een belangrijke publieke functie heeft en met de berichtgeving het publieke en politieke debat beïnvloedt. Het is dat Kamerleden vaak naar aanleiding van de berichtgeving Kamervragen indienen. Dat was ook al eens het geval bij de Academie voor Media en Maatschappij, toen die in 2009 een rapport publiceerde waarin werd gesteld dat kinderen het afzeikgedrag op televisie overnemen. Destijds was het overigens niet alleen het NOS Journaal dat er volop aandacht aan schonk, maar deden ook andere media dat, waaronder de Volkskrant (die nu gelukkig wel bedachtzamer is geweest en het betoog van Duits heeft gepubliceerd).

    Een ander punt: het rapport van 2009 is in feite een afstudeerscriptie, al wordt de naam van de betreffende studente nergens vermeld. In plaats daarvan wordt als auteur de Stichting Media Rakkers opgevoerd, die het onderzoek heeft uitgevoerd in opdracht van de Nationale Academie voor Media en Maatschappij. Dat achter beide organisaties een en dezelfde persoon zit, zou toch alarmbellen moeten doen afgaan bij journalisten. Maar dat hebben zij destijds kennelijk niet opgepikt. Ik weet het in dit geval niet zeker, maar het zou mij niet verbazen als ook nu weer sprake is van het werk van een student. Je hoeft geen hoogleraar – of wetenschapsredacteur – te zijn om vraagtekens te plaatsen bij een wetenschappelijke onderbouwing die bijna uitsluitend bestaat uit verwijzingen naar Wikipedia. Een ‘gewone’ journalist had ook al lang argwaan moeten krijgen.

    Overigens, begrijp me niet verkeerd, ik vind het prima als afstudeerscripties van studenten wereldkundig gemaakt worden – vaak levert hun onderzoek interessante inzichten op. Maar benoem het dan wel zo: dan krijgt de auteur credits en kunnen anderen de wetenschappelijke waarde duiden (en alsnog op inhoudelijke gronden besluiten om er wel of geen aandacht aan te schenken).

    Terug naar het NOS Journaal: misschien gaat rectificeren te ver, maar een verantwoording in het hoofdredactioneel blog lijkt me wel op zijn plaats. Het zou de redactie sieren als deze zou toegeven dat ze in een PR-stunt zijn getrapt en zich te gemakkelijk hebben laten meeslepen door het frame van de belangenclub in kwestie. Ook al omdat andere media, zoals DebatOp2, er meteen opvolging aan geven.

    @Mediawijsheidpro: Neil Postman had een punt, maar je gaat te kort door de bocht als je alle journalisten over één kam scheert. Media = meervoud. Het is geen collectief opererend geheel; de ene journalist is de andere niet. Vergeet ook niet dat de beroepsgroep heel veel – en heel open – aan zelfreflectie doet.

  25. @tyche Daarom noem ik het juist, denkpaden ontwikkelen zich vanzelf, das bij wetenschappers niet anders dan bij de rest vd mensheid. Het ideaalbeeld vd wetenschapper zoals ze zichzelf graag verkopen die opereert als een onpartijdige objectieve onderzoeker is eerder uitzondering dan regel. Helemaal in bij de gedragswetenschappen waar veel van interpretatie afhangt. Het is slechts te danken aan t feit dat na veel verschillende onderzoeken van vele wetenschappers die onafhankelijk van elkaar vanuit verschillende gezichtspunten ergens naar kijken dat er na n literatuurstudie iets met enige stelligheid naar voren kan komen. En dan nog moet je waken voor groupthink,&peer pressure(stokpaardje van mijzelf) cq sociale beïnvloeding.
    De wetenschap is redelijk competitief en de karakters die daarbij naar boven drijven zijn niet altijd de meest objectieve.

    Ps op mijn @20 : tl;dr? Media rept over onderzoek gevolgen soc.media vd jeugd > Reactie soc.media&jeugdcultuur prof. die tegengesteld stokpaardje bereidt (n tak die zonder massa’s jeugd op de soc.media weinig nut heeft) >
    attack methodiek, attack researcher, attack stichting ,ergo drogredeneringen galore. Kortom, het onderzoek op vooral valse gronden verdacht maken, maar heeft ze aangetoond dat wat er gezegd wordt niet klopt? Komt ze met objectief onderzoek welke het tegendeel aantoont? Nee. Kunnen haar mede deJaap-bloggers Huub&Gyurka eea wel downplayen, [Een leuke vrouw te hulp schieten;) een man hadden ze het zelf laten opknappen, daar kan je vast heel wat genderstudies op loslaten. ;) ]
    Heeft ze t nodig? Denk het niet, ze haalt immers zelf hard uit zonder echt bewijs, dus kan vast ook incasseren. ergo wie kaatst..
    Ze heeft trouwens gelijk dat de media zich via persberichtjes laten gebruiken als reclamevehikel, media hebben (uit gemakzucht, tijdgebrek) graag naar snelle en kant&klare gratis pakkende content, daar spelen bedrijven en marketeers op in, opvallende conclusie & hop viral.
    Persberichtje typt met’ ‘iPone bezitters doen het vaker’ sponserd by durex die met een zoek de dichtsbijzijnde durex-automaat app komt.

  26. @24 Waar wordt door het onderzoeksbureau beweerd dat het onderzoek ook ‘wetenschappelijk’ is? Die eis verlangt Linda kennelijk, dat jongeren aangeven stress te hebben vindt zij een valse claim omdat er geen stresshormoon via bloedafname gemeten is, of de jongeren een paar bij stress lastigere testopdrachten deden of een hersenscan ondergingen. maar zo werken onderzoekjes/enquetes niet.
    Misschien triggert het wel interesse van iemand die er een echt de diepte mee in wil, maar voor een indruk is het antwoord van jongeren zelf niet per definitie fout en meer diepte is ook vaak onnodig en dat zit mensen kennelijk dwars, de een heeft 8jr gestudeerd en voelt zich in haar eer aangetast nu de eerste de beste hbo-er waar ze op neer wil kijken hetzelfde onderzoek snel en redelijk oké ook kan uitvoeren en dus de status van onderzoeker naar jongeren terug brengt naar wat het is, relatief eenvoudig onderzoek en n beetje logisch denken. Leve de democratisering vd wetenschap.
    Je vraagt je af waarom de kerk vroeger mensen verbood op de bijbel te lezen, dat maakte schriftgeleerden in een klap ook minder bijzonder en hun werk stelde ondanks veel poeha eromheen helemaal niet veel voor, en terecht.

  27. Bert Brussen in Portugal:

    @24 subsidie???

    Mijn God, wat zijn we toch een diep afgezakt land geworden.

  28. Goh Liesbeth Hop, wat schuift dat nou, directeur zijn van een ‘maatschappelijk non-profit instelling’?

    En die klanten van je, die opvoedprofessionals, betalen die doorgaans zelf hun factuur of doet hun werkgever dat. En als die werkgever dat doet, is dat dan een private instelling?
    Ik schat zo in, dat er heel wat belastingcentjes naar ‘De Nationale Academie voor Media & Maatschappij’ (LOL!) vloeien.

  29. NilanBooos:

    @Arne Appelmelk ey kerel je heb wel veel leven ofnie eh sagbi, ga me tollie likken mang, ju denkt ju bent d0pe guy eh? ga maaaahn je tongtong atikt kk asanggg met je dikke sanka

  30. Pablito Carlito Manito:

    Jullie zijn boeng fake a kontbatsers, jullie moetun du tollie van je paps gaan zuigen mang. ah kanker boelesr amgn,ik get money en jullie getten me money van mij? aaa sagbi ik maak je dede same met hassen mang, be scared get money nigggggu. btw ik vind die ding wel bong dom ohr? ewa me money stelen wacht maar. ik lek ju gewoon?

  31. En vooruit, ik zal ook wat inhoudelijker reageren op de reactie van Liesbeth en Bamber.
    Allereerst de onderzoeksmethode, of beter: het rapport zelf. Moeten we het serieus nemen of is het gewoon een ordinaire, maar erg succesvolle PR-stunt?

    Het leuke is dat Liesbeth en Bamber het zelf eigenlijk ook wel weten: ‘door de eenvoudige, maar betrouwbare opzet van het onderzoek kan eenieder zijn eigen conclusies trekken.’ En iets verderop: ‘in de onderzoekrapportage claimen wij geen moment dat dit onderzoek is opgezet als zwaar wetenschappelijk onderzoek’.
    Eigenlijk zijn we dan al klaar. En laten we wel wezen: wie het onderzoekje gelezen heeft, kan niet anders dan concluderen dat het een hijgerig documentje is, dat extreme conclusies trekt op basis van een beperkte waarneming en daar bangmakende namen aan geeft als Social Media Stress en FOMO.

    Ik ben dus blij dat Liesbeth en Bamber in hun reactie beamen wat ik al vermoedde, maar ik vind het wel erg teleurstellend voor een organisatie die zich een ronkende naam als ‘de Nationale Academie voor Media & Maatschappij’ gegeven heeft.

    Dan de tweede vraag: hebben de makers van het onderzoek een zakelijk belang bij onrust over social media gebruik van jongeren? En zijn het subsidieslurpers. ‘Geen van beide’ beweren Liesbeth en Bamber om vervolgens een opsomming te geven van ontvangen subsidie. Wel subsidieslurpers dus.

    Maar we lezen ook dat de Nationale Academie voor Media & Maatschappij een non-profit organisatie is die zakelijk opereert en dus zijn eigen broek op kan houden. Voor cursussen worden ‘marktconforme’ prijzen gevraagd. Ik zag het op de website. € 145 pp voor een middagje ‘mediacoach als ondernemer’ (LOL!), maar dan heb je wel recht op het Nationaal Certificaat Mediawijsheid (ROFLOL!).
    Als ik er naast zit, hoor ik het graag, maar ik durf de volgende stelling wel aan: zowel Liesbeth als Bamber ontvangen salarissen en vergoedingen voor de werkzaamheden voor hun initiatieven. Begrijp me niet verkeerd: daar is niets mis mee, maar ga dan vooral niet roeptoeteren dat je geen commercieel eigenbelang hebt bij een zo groot mogelijke maatschappelijke onrust waar jij het medicijn voor verkoopt.

    Als ik het mis heb, hoor ik het graag, maar ik vermoed dat directeur zijn van een florerend internetangstimperium toch wel 60k per jaar zou moeten kunnen schuiven en dat je dan nog best wat uurtjes kunt declareren voor een middagje cursus geven. Ik schat de inkomsten op 100k per jaar pp en hoor het graag als ik ernaast zit.

    Samenvattend: Liesbeth en Bamber hebben met een wetenschappelijk waardeloos rapport een enorme PR-stunt uitgehaald waar ze zelf direct commercieel belang bij hebben en graaien als het even kan uit de subsidiepot.

  32. Daniel Lechner:

    Discussie is goed, maar dit begint een beetje een broedermoord tussen Mediawijzer.net partners te worden. Dat is jammer en onnodig, want de pijlen worden op de verkeerde zaken gericht. Targets zijn: 1) de methodologie van het onderzoek; 2) de motieven van AM&M; 3) de betrouwbaarheidscheck door het Journaal. Maar met alle drie is niet zoveel mis, zal ik betogen. Terwijl waar het eigenlijk om gaat, door alle discussianten gemist wordt.

    @ 1) De methodologie van het onderzoek.
    Liesbeth Hop heeft gelijk als ze stelt: “In de onderzoekrapportage claimen wij geen moment dat dit onderzoek is opgezet als zwaar wetenschappelijk onderzoek.” Dat hoeft natuurlijk ook helemaal niet. Aan de Nederlandse hogescholen voeren een paar honderd lectoren jaarlijks zulk onderzoek uit. Praktijkonderzoek heet dat. Misschien minder ‘valide’ her en der. Maar het geeft wel sneller antwoorden op vragen die in de samenleving spelen. Daarnaast heeft Hop gelijk als ze stelt: “Door de eenvoudige maar betrouwbare opzet van het onderzoek kan eenieder zijn eigen conclusies trekken”. Daarom deel ik de conclusie van de geraadpleegde Twentse hoogleraar dat het onderzoek in principe deugd (en ik ben jarenlang eindredacteur geweest van een wetenschappelijk tijdschrift, dus ik denk dat ik weet waar ik het over heb).

    @2) De motieven van AM&M.
    Ik heb me verbaasd over het gemak waarmee zowel Maarten Keulemans als Linda Duits op de persoon spelen. Beide zeggen: de Academie voor Media & Maatschappij is een bedrijf, en dús zijn hun inzichten en opvattingen ingegeven door commerciële motieven. Ik vind dat een bijzondere veronderstelling. Volgens mij is het zo dat Delver en Hop eerst een visie hadden, en toen een eigen bedrijf hebben opgericht. In plaats van te strooien met gemakkelijke ad hominem argumenten lijkt het me beter te focussen op de strekking van de verkondigde opvattingen. En die luidt: we moeten een beetje uitkijken met die sociale media – ze hebben ook keerzijden. Je kunt het hier niet mee eens zijn, maar sociale media stress en FOMO op de agenda zetten – daar kan niets mis mee zijn. De medialisering van de samenleving brengt vele zegeningen, maar heeft ook keerzijden en neveneffecten. Het zou dom zijn die te ontkennen. Zo’n campagne als ikbenoffline.nl heeft vast uiteindelijk ook een commercieel motief, maar dat is irrelevant. De campagne biedt tegenwicht tegen de druk die de media-industrie op jongeren (en volwassenen) uitoefent om altijd online te zijn – en je hoeft echt geen “handige ondernemer” te zijn om dat een goede zaak te vinden.

    @3) De betrouwbaarheidscheck van het NOS Journaal.
    Wat kun je nog meer doen dan een hoogleraar bellen met de vraag de deugdelijkheid van een onderzoek te verifiëren? Niet veel. Dus heeft Aletta Oosten gelijk als ze zegt dat de betrouwbaarheidscheck van het NOS Journaal zorgvuldig was. Het onderzoek is niet zomaar voor zoete koek geslikt. Het NOS Journaal hoeft dan ook niet “bestraffend te worden toegesproken”, zoals Duits voorstelt.

    Zo onbetrouwbaar was het onderzoek dus niet, zo commercieel de motieven niet, en zo onzorgvuldig de journalistiek niet. Vanwaar dan toch alle commotie? Voor het antwoord moet de discussie mediawijzer gevoerd worden dan tot nu toe gedaan is door de betrokkenen.

    De polemiek zou nooit deze heftige vorm hebben aangenomen als het onderzoek van de AM&M niet op het Journaal was gekomen. Maar meer nog: als het onderwerp in het Journaal niet belicht was op de manier waarop het belicht is. Bekijkt u de uitzending hier http://nos.nl/video/370708-jongeren-krijgen-stress-van-sociale-media.html nog een keer.

    Hier het storyboard van de eerste 30 seconden:

    Take 1: 10 jongeren die wapperen met hun smartphones (geënsceneerd)
    Take 2: jongere die zegt: “Ik kan er van huilen als ik m’n telefoon niet bij me heb”.
    Tusssenshot van inkomende berichten en push notifications op smartphones
    Take 3: jongere die zegt: “Als m’n batterij leeg is, haal ik die uit m’n moeders telefoon”.
    Achtergrondgeluiden: ringtones en notification piepjes
    Take 4: jongeren die op de dansvloer staan te swingen met hun smartphones in hun handen (geënsceneerd)

    Ondertussen vertelt de voice-over een schijnbaar neutraal, informatief verhaal over sociale media gebruik van jongeren. Na het overduidelijk geënsceneerde danstafereel, waarin jongeren volkomen onrealistisch en ostentatief met hun smartphones lopen te swingen, concludeert de voice-over met vertrouwenwekkende, schijnbaar objectieve stem: “Ook hier kunnen ze dus niet zonder mobieltje”. Vloeiend overlopend in de zin: “Uit landelijk onderzoek blijkt..”

    Op de website van de NOS lezen we de mission statement: “De NOS biedt, als grootste nieuwsorganisatie van Nederland, altijd en overal onafhankelijke en betrouwbare verslaggeving”.

    De verslaggeving over het rapport van de Academie voor Media en Maatschappij kun je moeilijk kwalificeren als onafhankelijk en betrouwbaar. Door de gebruikte audiovisuele trucs en technieken wordt het onderwerp sociale media stress bij jongeren geenszins informatief en genuanceerd, maar suggestief en sensatiebelust belicht. Dat kan natuurlijk nauwelijks verbazen. Wie Neil Postmans mediakritische klassieker We amuseren ons kapot gelezen heeft, weet dat televisienieuws al lang niet meer als doel heeft om onafhankelijk en betrouwbaar te informeren, maar draait om de exploitatie van angst, sensatie en paniek.

    Dit is natuurlijk geen uitvinding van de Journaal redactie. De ‘tabloidisering’ van het ‘serieuze’ nieuws is een fenomeen dat zich als sinds enkele decennia doorzet in de hele westerse wereld. Toch valt dit het journalistengilde wel aan te rekenen. James Compton schrijft er in zijn boek The Integrated News Spectacle over dat het “de aandacht afleidt van werkelijk belangrijke zaken en leidt tot een mis-geïnformeerd publiek”.

    Met deze observaties in het achterhoofd had de discussie over het sociale media onderzoek van AM&M mediawijzer gevoerd kunnen worden.

    Allereerst ontbreekt het in de reactie van Aletta Oosten van het NOS Journaal aan diepgang. Wat voor nut heeft het te beweren dat je het onderzoek op betrouwbaarheid hebt laten scannen door een hoogleraar, als je dat onderzoek, dat op zichzelf genuanceerd en navolgbaar was, volledig karikaturiseert in je nieuwsitem? In het item is immers geen enkele nuance zichtbaar. Nergens wordt gemeld dat de onderzoeksgegevens laten zien dat de meerderheid van de jongeren helemaal geen sociale media stress ervaart.
    Fifi Schwarz, directeur van Nieuws in de klas, stelt in een reactie: “Het zou de redactie sieren als deze zou toegeven dat ze in een PR-stunt zijn getrapt en zich te gemakkelijk hebben laten meeslepen door het frame van de belangenclub in kwestie.” Hier draait Schwarz de zaken om en gaat ze veel te makkelijk mee in het ‘frame’ van het NOS Journaal dat diens core business neutrale informatievoorziening zou zijn. De Academie voor Media en Maatschappij heeft het NOS Journaal niet gebruikt; het NOS Journaal heeft het onderzoek gebruikt als aanleiding om haar key product te verkopen: spanning, sensatie en paniek. Is er nét even geen cruiseschip gezonken of bank failliet gegaan, dan vult men de leemte met items over comazuipen, schooluitval, steekpartijen of natuurlijk cyberpesten, infobesitas, en nu, sociale media stress en FOMO bij jongeren.

    Degenen die de polemiek gestart zijn missen dit punt eveneens. Linda Duits stelt: “Journalisten zouden bij deze schimmige marketing-sector vol belangenverstrengeling een rol als waakhond moeten vervullen, niet die van gratis reclamepodium.” En Maarten Keulemans schrijft over het NOS Journaal: “Die trappen immers in alle stuntjes die de term ‘onderzoek’ dragen.”

    Het NOS Journaal had zich minder kunnen laten leiden door scoringsdrift. Het had een voorbeeld kunnen nemen aan de documentairemakers van de VPRO, die met regelmaat diepgaande documentaires afleveren over alle cons en pro’s van nieuwe en sociale media. Gezien het NOS Journaal item ruim twee minuten lang was, was er zeker ruimte voor nuance. Dat dit niet gebeurd is, geeft aan hoezeer het NOS Journaal vastgegroeid is in wat Chomsky het ‘culture of fear’ stramien noemt.

    Ook Liesbeth Hops repliek op de kritiek mist de kern van de zaak. Hop kan dan wel schrijven dat het rapport “een zuivere weergave van de beleving van jongeren” geeft– je weet dat het bij in de televisienieuwsindustrie snel gedaan is met die ‘zuivere weergave’. In plaats daarvan krijg je een weergave vol suggestieve shots en piepende smartphones. Je kunt het Liesbeth Hop als directeur van de Academie voor Media en Maatschappij aanrekenen dat zij juist het NOS Journaal koos als publicitair kanaal. Een directeur van een media-academie moet weten wat de dynamiek van een medium is, en verantwoordelijkheid dragen voor de gemaakte mediakeuze.

    Aan de andere kant is dit natuurlijk mediawijsheid op het hoogste niveau. Hops doelstelling is aandacht voor sociale media stress. Als je daar via het Journaal in één klap honderdduizenden mensen mee bereikt, heb je handig gebruik gemaakt van de media. In het competentiemodel mediawijsheid van Mediawijzer.net staat aan het eind van alle mediawijsheidcompetenties de competentiegroep Strategie: Je doelen weten te bereiken met media. En dat is de AM&M maar mooi gelukt. Ik ben de eerste om toe te geven: daar ben ik best jaloers op!

  33. De Jaap moet zelf ook iets zorgvuldiger zijn. Er staat: gebaseerd op een onderzoek met dieren uit 1930. De klik op de link voert naar de pagina over Burrhus Frederic Skinner, die in 1931 gepromoveerd is en pas daarna, van 1938 tot en met 1989, aan het publiceren sloeg. En over welk van de 20 grote onderzoeken op zijn literauurlijst doelt De Jaap dan?Olivier B. Bommel en professor

  34. Ik vind de reactie van de NAMM opmerkelijk: ze proberen nu de kritiek die er gekomen is te ‘framen’ als weerstand tegen de inhoud van hun standpunt. Alsof ze daardoor juist een pluim zouden moeten krijgen voor een dappere positie. Een soort coming out van de negatieve waarheid, met verwijzing naar mensen als Turkle….

    En dat is vals, zoals Linda Duits opmerkt: het gaat niet om de boodschap zelf waar kritiek op is, maar om de conclusies die er getrokken worden voor een hele generatie zowat, op basis van gebrekkig onderzoek.

    De ellende is nu dat door wat er gebeurd is, in tegenstelling tot wat Hop en Delver denken, juist helemaal geen goede inhoudelijke discussie gevoerd kan worden. Wanneer ze het verschijnsel dat ze wilden signaleren wat genuanceerder gebracht hadden, was het net zo waardevol geweest. Wel wat minder simplistisch, maar meer recht doend aan de waarheid, de complexiteit van wat we tegenkomen, én aan de jongeren zelf.

    Maar ja, dan was de NOS er weer niet in geïnteresseerd geweest.

    Want zo zit de wereld wel in elkaar. Als je niet ach en wee en paniek roept, dan horen niet zoveel mensen je. Wij merken dat met onderzoeken van de st. Mijn Kind Online heel vaak. Juist omdat wij niet in termen van ‘een hele generatie is verslaafd’ spreken, en ons dat ook niet in de mond willen laten leggen, krijg je er in de pers vaak geen aandacht voor. Dat is wel heel frustrerend kan ik je vertellen.

    Ik begrijp de strategie die Hop en Delver altijd kiezen dan ook wel. De narigheid is dat je dus per definitie de waarheid geweld aan moet doen om aandacht te krijgen.

    En zo komt het dat het niet waar is wat de NAMM bracht, want het valt allemaal reuze mee met die stress. Maar er is wel iets aan de hand waar we het best over mogen en willen hebben (niets taboe of gevoeligs aan): iedereen voelt dat hij of zij soms in een niet te doorbreken ‘loop’ zitten van prikkels via sociale media waar je moeilijk uitkomt: dat moet je heel bewust en actief doen. Voor jongeren is dat nog zwaarder, omdat die minder in staat zijn tot zelfdisciplinering. Daar hebben ze iets voor nodig van buitenaf, zoals een moeder die zegt ‘en nu dat ding uit’, een docent die straf uitdeelt, een vriend of vriendin die zich ergert, enz.

    Maar ja, de vraag is hoe erg is dat? Het beperkt zich waarschijnlijk tot de puberteit, waarin voortdurend contact met anderen ook nog eens belangrijker is dan een maaltijd of je huiswerk.

  35. Zozo heer Lechner, broedermoord zelfs?
    Hoger van de toren heb ik het nog niet gehoord.
    Dit is schijnbaar de blogpost van de waarheid in mediawijsheidland.

    De Koning heeft daarom de behoefte om zijn pijlen ook even op Lechners zaakje
    te richten. een smstest zogezegd. Targets zijn hoogmoed, vermeende autoriteit en FOMO.

    Heer Lechner, ik heb jou meer dan eens betrapt op het bashen en framen van mediawijzer.net ‘partners’, dus om nu de hoeder van het goed fatsoen te spelen, is niet als geloofwaardig te kwalificeren.

    Je stelt je hier op als de koning van mediawijsheidland. z.g.n. boven de partijen staand en de discussie richting gevend. I got news voor you. Je format is zo lek als een mandje. Je werkelijke rol is feitelijk koning van de mediawijsheid boekenkast.
    Dusss. Terug naar je plaats graag. De Koning dat ben ik.

    Dientengevolge bepaal ik mijn eigen agenda en ook die van jou nu.
    Eerst deze gratis tip lezen, daarna mag je reageren.
    http://www.carrieretijger.nl/functioneren/ontwikkelen/jezelf-ontwikkelen/reflectie

    He-le-maal Leip! Pfff!

    Wat kwam ik hier ook alweer doen? O ja,

    De PR stunt van de NAMM, aangevuld met het boude voorbeeld van hoogmoed en FOMO wat de heer Lechner hier tentoonspreidt, vervult momenteel een belangrijke rol, namelijk als spiegeltje aan de wand in gans het mediawijsheidland…
    Dat is hard nodig omdat:

    1. het ons dwingt te reflecteren op de huidige stand van zaken in mediawijsheidland
    2. het de weg bereidt om de bevordering van mediawijsheid op een hoger plan te kunnen tillen.

    Alle hands aan dek dus, in de spiegel kijken en je afvragen wat doe ik voor fundamenteels op het gebied van mediawijsheidsbevordering en kan dat ook nog beter?

    Tevens dient deze gewrichtige situatie als voorbeeld van een weg die we beter links kunnen laten liggen als we mediawijsheidsdiscussies inhoudelijk en zuiver op de graat willen kunnen voeren.

    Deze discussie en die op Linked in over hetzelfde onderwerp, is volgens de Koning een noodzakelijk stap om de bevordering van mediawijsheid op een hoger plan te tillen.

    Laten we die rol van het NAMM dus juist toejuichen, het geeft degenen die moeite hebben met de methode Hop, ook nog eens de kans zich moreel superieur te voelen.

    Dat is pas een statusupdate!
    Lekker hoor! dank daarvoor.

    Er waait een nieuwe wind door Nederland.
    De weg is binnenkort vrij voor het volgende level van mediawijsheidsbevordering.

    Let’s go voorwaarts, mars. eh kitkat. eh, toch maar mars :o)

    Hier beste kijkbuiskindertjes, voor de nodige ontspanning, ter lering ende vermaeck.:
    Kids

    Oh ja, ik heb ook een winkeltje. Ik maak koekjes van eigen deeg en ik verwerk veel integriteit in mijn overige gerechten. Mail me als je wilt weten wat daar voor lekkers staat te pruttelen. Er is én genoeg voor iederéén, én je kunt er altijd terugkomen op vrijwillige basis. Ook jij heer Lechner.

    herhaling( )yahoo.co!uk

    Didier de Koning

  36. H. van der Graag:

    Mooi, in één zin:

    “Daarom deel ik de conclusie van de geraadpleegde Twentse hoogleraar dat het onderzoek in principe deugd (en ik ben jarenlang eindredacteur geweest van een wetenschappelijk tijdschrift, dus ik denk dat ik weet waar ik het over heb).”

    Van een eindredacteur zou je toch verwachten dat hij de Nederlandse grammatica beheerst..

Reacties zijn inmiddels gesloten