Reactie Nationale Academie Media & Maatschappij op kritiek overtuigt niet


: 11-05-2012 13:00 uur

Woensdag schreef ik over ‘onderzoek’ naar sociale media stress. Mijn conclusie was zwaar: het is kwalijk dat de journalistiek een podium biedt aan ondernemers die angsten over jongeren en nieuwe media aanwakkeren om daarmee geld te kunnen verdienen. Donderdagavond kwam er een reactie van de Nationale Academie, de uitgever van het rapport. In een lange comment gaan de initiatiefnemers in op de kritiek.

Kabouters
De auteurs stellen dat “het onderzoek … heftige reacties” losmaakt en dat hun boodschap “erg gevoelig ligt”. De boodschap – tieners lijden aan stress door sociale media – ligt echter niet gevoelig, maar is onjuist. Het is alsof je in een rapport opschrijft dat kabouters in paddenstoelen wonen en dan zegt dat het onderwerp gevoelig ligt als mensen daar tegenin gaan.

Wat het meest opvalt aan de reactie is de toon. In hun verdediging zijn de auteurs een stuk minder stellig en nemen meer slagen om de arm dan in het rapport. Deze reflectie siert hen, maar doet geen afbreuk aan het absolutisme van het rapport en persbericht. Daarnaast overtuigt hun reactie niet.

Mosterd
Aan de onderzoeksmethode wijden de auteurs in hun reactie 782 woorden. Dat zijn er 661 meer dan in het onderzoeksrapport. Het is fijn dat deze mosterd na de maaltijd nog wordt geserveerd, omdat we hiermee alsnog een beeld krijgen van wat er exact onderzocht is. De auteurs reageren uitgebreid op kritiekpunten van commenters, die ik niet allemaal deel en dus niet bespreek. Er zijn twee belangrijke punten waarop ik in wil gaan.

Volgens de auteurs was de onderzoeksvraag “hoe ervaren jongeren in het bezit van een smartphone met internetverbinding hun eigen sociale media gedrag?” Dit stond niet in het rapport en deze neutrale vraagstelling blijkt ook niet uit het rapport. Dat staat namelijk in het teken van de negatieve effecten van sociale media. Alles erin – de voorgelegde stellingen, de besproken ‘theorie’ – is gericht op het aantonen van sociale media stress. De uitkomst stond van te voren al vast.

Moedwil
In één cruciale zin geven de auteurs toe dat ze de data ook anders hadden kunnen interpreteren, maar er – dus bewust! – voor kozen dat niet te doen:

Wij hebben ervoor gekozen de helft van de jongeren die wel degelijk in meer of mindere mate last heeft van de Sociale Media in de conclusies te benadrukken, terwijl het ook mogelijk was geweest te kiezen om juist de andere helft onder de aandacht te brengen.

Het blijft onbegrijpelijk dat experts die dit zeggen een absolutistisch rapport en hijgerig persbericht hebben geschreven waarin zij de noodklok luiden. Dat brengt ons bij de auteurs zelf.

Werken voor een stichting
De Nationale Academie Media & Maatschappij is inderdaad een stichting en geen bedrijf. Dat neemt niet weg dat de stichting diensten verkoopt. Ze trekken daarvoor docenten aan die daarvoor betaald krijgen. De directeuren zijn… de auteurs van het rapport. De hoofddocenten zijn… de auteurs van het rapport. De masterclasses verwijzen naar… de auteurs van het rapport. De Academie verdient misschien geen geld met dit onderzoek, maar de mensen erachter – Liesbeth Hop en Bamber Delver – doen dat wel.

Saillant detail is dat de Academie na de kritiek een extra pagina aan de website heeft toegevoegd waarop ook de namen van andere docenten staan. Deze pagina bestond woensdag nog niet.

Angst! Paniek!
Het is niet erg geld te verdienen met onderzoek of lezingen – zoals een aantal commenters opmerkt doe ik dat zelf ook. Ik vind het echter wel kwalijk om opzettelijk angsten over jongeren de wereld in te helpen om daarmee jezelf te verrijken.

De auteurs claimen geen “ondernemers in internetangst” te zijn: “In al onze programma’s komen zowel de voors als tegens van de virtuele wereld aan bod.” In het rapport over sociale media stress staat inderdaad een paragraaf over positieve kanten. Zes zinnen gaan over positieve aspecten, maar vervolgens gaat de rest van de paragraaf toch weer over de keerzijde.

De Nationale Academie Media & Maatschappij zegt de jeugd te willen ontwikkelen tot kritische mediaconsumenten. De vele reacties van scholieren die ik kreeg laten zien dat de Academie daarvoor niet nodig is: zij prikken moeiteloos en uiterst mediawijs heen door de kul die de Academie met verve verkondigt. Nu de journalistiek en de overheid nog.

Over de auteur:

Linda Duits (1976, Zeist) is handelaar in kennis over populaire cultuur, in het bijzonder op het gebied van gender, seksualiteit en jongeren. Ooit was ze UvA-wetenschapper en mede-oprichter van DeJaap. Nu is ze veelgevraagd expert in de media, auteur van het Nederlandse standaardwerk over meisjescultuur en freelance indoctrinator in het hoger onderwijs. Ze houdt van alles dat niet vanzelfsprekend is, maar vooral van bier.

16 Reacties :

  1. Edgar Veenstra:

    Kortom: een totaal overbodige stichting dus. Helaas is dat wel een beetje wat je kunt verwachten in Nederland van een organisatie die subsidie krijgt. Het lijkt er soms wel op dat alles waarvoor geen markt is alsnog bij de overheid terecht kan, die altijd wel weer medelijden heeft met die zielige fop-ondernemers die zo hard worden gepakt omdat er eenvoudigweg geen markt is voor hun product. Hop, de overheid gooit er wel wat geld tegenaan. Te gek voor woorden. Belastinggeld uitgeven aan stichtingen die niets meer dan lucht verkopen.

    Ik vrees ook dat dit soort gesubsidieerde stichtingen die zichzelf in leven houden door slecht, gemakzuchtig en falend foponderzoek dat lekker loopt in de media een aanzuigende werking heeft op andere werkloze hbo’ers: heb je wel eens een smartphone in je hand gehad en meer dan drie tweets in je leven geplaatst? Begin dan gewoon een vage stichting die iets zelfverzonnens als “mediawijsheid” verkoopt! Zolang je het bij de overheid volstrekt onbekende nieuwe media maar gebruikt om flink angst aan te jagen en de termen “pas op” en “jeugd” gebruikt, geeft de overheid je gratis bakken met geld. Ook als het crisis is en de rest van het land wordt kapotbezuinigd.

    Het allerergste is nog wel dat dit soort lui met droge ogen beweert “idealistisch” en “ideeë” te zijn. Dat is natuurlijk niet zo. Deze mensen hebben gewoon voor zichzelf een baantje gecrëeerd, zoals er zoveel in Nederland een baantje voor zichzelf hebben gecrëeerd op “idealistische gronden”. Het is zum kotsen. Geld verdienen door niets te kunnen en niets te doen op kosten van de belastingbetaler en daarbij ook nog roepen dat je idealistisch bezig bent en graag kinderen en oudes wilt helpen media beter te hanteren. Kennen die mensen dan echt geen schaamte? Walgen die niet van zichzelf als ze in de spiegel kijken? Er is niks maar dan ook niks idealistisch aan deze stichting. De enige die vinden dat ze idealistisch zijn, zijn ze zelf!

    Dat je er geen moeite mee hebt subsidie te trekken is opzich al bedenkelijk en egoistisch. Dat je vervolgens het niet eens voor elkaar krijgt je egoistische motieven, te weten geld te verdienen (dat wat andere mensen ook wel eens werk noemen) te verbergen is ronduit beschamend. Het feit dat deze organisatie plotseling een nieuwe uitgebreide pagina op hun website hebben gezet moet toch wel boekdelen spreken.

    Ja leg dit maar eens uit aan al die voedselbankgaande SP’ers, die er keihard op achteruit gaan omdat de regering zegt dat het crisis is en het geld op is. Kennelijk is er geld zat om volstrekt zinloze stichtingen, die voor helemaal niemand iets betekenen, van geld te voorzien en de stichtingsdirecteuren van een riant salaris te voorzien.

    Wat dat betreft: geld verdienen hoeft in Nederland niet via illegale diefstal, mogelijkheden tot legale diefstal zijn er zat. Je hoeft jezelf alleen maar over je eigen trots heen te zetten en je ethische vermogen uit te schakelen.

    Walgelijk tot en met. Hopelijk komt er in de nieuwe regering iemand aan de macht die voorgoed een einde maakt aan dit soort subsidiezuigers. Het is toch onvoorstelbaar dat wel de kunst en cultuur wordt wegbezuinigd voor een bedrag dat nauwelijks iets aan de balans toevoegt terwijl de zinloze stichting voor hboonderzoekjes en nieuwe media dingen die iedereen zelf kan verzinnen er doodleuk geld bij krijgt?

    Is er dan niemand die subsidieaanvragen controleert?

  2. Ronald Buitelaar:

    Ik voeg er nog even een saillant detail aan toe. Tot gisteren viel op de website van de Academie voor Media en Maatschappij te lezen dat het ‘instituut’ geaccrediteerd was bij het CPION ( volgens De Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) ‘een private organisatie die geen officieel wettelijk erkende accreditatie verzorgt’, maar dit terzijde). Navraag bij CPION leerde mij dat de vermelding op de website als onterecht werd betiteld. Volgens de woordvoerder was de Academie daarvan inmiddels op de hoogte gebracht.

    Dat de claim inmiddels van de website is verdwenen lijkt dus een logisch gevolg te zijn, maar roept wel de vraag op waarom een dergelijke (vertrouwenwekkend klinkende) claim er in de eerste plaats op stond.

    Overigens is de accreditatieclaim nog wel terug te vinden onder het kopje ‘wij’ van de website http://www.ikbenoffline.nl

    – Edit door redactie: hier een screenshot van het kopje ‘wij’ op de site ikbenoffline.nl: http://www.thepostonline.nl/wp-content/uploads/2012/05/Schermafbeelding-2012-05-11-om-13.58.19.png -

  3. Friezerik:

    Een onderzoeker die een goed onderbouwd onderzoeksplan heeft zal elke onterechte kritiek haarfijn fileren en terechte kritiek ter harte nemen. Een prutser zal boos worden. Zie ook de reactie van de maker van de omroepkiezer.

  4. LOL @ Ronald Buitelaar!

    Dat is toch gewoon fraude? Hetzelfde als een arts zonder diploma zeg maar met de titel dr. op zijn naambordje, zeg maar?

  5. Ronald Buitelaar:

    Nog een kleine toevoeging. Die registratie bij het Centraal Register voor Kort Beroeps Onderwijs (CRKBO), klinkt wel heel chique, maar heeft vooral van doen met BTW vrijstelling.

  6. Krachtmeester:

    @1

    Mogen alleen SP’ers naar de voedselbank? I did not know that.

    Maar zonder gekheid: als de belastingen en boetes op alles en wonen niet zo onbetaalbaar duur zou zijn, zou de helft van Pinokkio-Nederland haar inkomen niet meer bij elkaar hoeven te liegen.
    Dit soort fopstichtingen bestaat ook en vooral omdat Nederland helemaal geen echt ondernemersland, maar een kennissencorporatie is.
    En denk maar niet dat dat gaat veranderen wanneer SP of PVV het meer voor het zeggen krijgt.

    Verder een keurige repliek van Linda.
    Ik zou het zelfs nog breder willen trekken: we moeten helemaal af van alle opgeklopte paniek en angst rondom kinderen. Hele volksstammen “verdienen” hun brood met roepen dat het “slecht” gaat met andermans jeugd. Met de eigen kinderen gaat het altijd verrassend goed. Gek hè?
    Zelfs in de Kamer is “het kind” of “de jongere” al gebombardeerd tot een soort nieuwe zielige allochtoon. Seeds vaker raaskallen politici dat er meer aandacht (lees: nog meer taxpoet en ongewenste ambtenarij) naar de “bescherming” van de jeugd zou moeten.
    Trap er niet in mensen. Het zijn allemaal hybride verdienmodelletjes van vriendjes met baantjes. Het gaat gemiddeld genomen helemaal niet slecht met “de jeugd”.
    Dat jongeren diep onzekere ouders hebben die de moderne wereld niet goed begrijpen en die eigenlijk zelf eens een keer een goeie psycholoog zouden moeten bezoeken, is niet hun schuld.

  7. Marlies:

    Na het lezen van de lange comment van Liesbeth Hop en Bamber Delver komen er bij mij alleen maar meer vragen op. Wat zijn “jeugdprofessionals”? Wat houdt dat in, welke taken voeren zij uit dat zij jeugdprofessionals worden genoemd en hoe zijn die taken relevant voor het gemaakte onderzoek? Bij “onderwijsprofessionals” kan ik me nog iets voorstellen, maar beide termen zijn erg breed uit te leggen en daarmee volledig nietszeggend. Ik zou bijna durven claimen dat ik een “jeugdprofessional” ben omdat ik immers ook een jeugd heb gehad, en een “onderwijsprofessional” omdat ik onderwijs heb genoten. Waarschijnlijk niet wat er mee bedoeld wordt, maar het is geen uitleg die buiten te mogelijkheden.

    Daarnaast zie ik de geclaimde zorgvuldigheid in het opstellen van de vragenlijst zeker terug, maar niet in objectieve zin. Hoewel ik moet bekennen dat ik niet het gehele onderzoekrapport heb gelezen, aangezien mijn tolerantie voor marketingdrivel niet heel groot is, maar de stellingen die worden gegeven in de prachtige 3D-grafiekjes met taart- en staafdiagrammen komen mij erg leidend voor. Woorden als “stress” en “onrust” gebruikt in de vraagstellingen van een onderzoek die zogenaamd objectief tot deze conclusie moeten komen geeft een beeld van partijdigheid en sturing af. Sommige vragen hebben überhaupt niets met sociale media te maken. Ik kan met enige zekerheid stellen dat vroeger, voor de komst van de (smart)phone, mensen zich ook buitengesloten voelden als ze op maandag op school kwam om te horen dat je vriendinnen zaterdag zonder je naar de kroeg zijn geweest. De manier van realisatie is anders en sneller, de reactie niet.

    En “het is belangrijk dat ik in de sociale media op een bepaalde manier overkom”? Wat -betekent- dat, een “bepaalde manier”? Dat kan alles zijn; kan het alstublieft nog een tikje vager? Dan kunnen we er nog een paar doelloze discussieuurtjes mee vullen.

    Het is in principe niet verkeerd om “social awareness” te kweken bij ontvankelijke jongeren, maar dit doel gebruiken als een manier om geld te verdienen door angst te kweken onder de doelgroep en onwetende opvoedkundigen is moreel verwerpelijk.

  8. Goed stuk. Ter aanvulling: Verdienen aan internet angst doe je niet door in je trainingen mensen bang te maken (zoals NAMM in haar reactie suggereert).

    Dat doe je door mensen bang te maken en trainingen te verkopen om die angst te verhelpen.

    Oja… Dat doen ze ook.

  9. Dit niet echt de eerste keer dat de NAMM met broddelwerk komt. Voor een (waarschijnlijk niet uitputtend) overzicht: http://jaap.walhout.net/2012/rook-vuur-mediawijs-gepruts/

  10. Broddelwerk of niet (blijft de vraag) de conclusies blijven desondanks gewoon overeind.
    Edinburgh Napier University found a significant minority of users suffered “considerable Facebook-related anxiety”. http://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-edinburgh-east-fife-12479660

  11. Bert Brussen:

    @Seven 10: Nee, de conclusies blijven niet overeind. Dat anderen een onderzoek uitvoeren en daar conclusies uit trekken, zegt niks over de door deze stichting voorgeschotelde conclusies.

    Een conclusie als: “jongeren hebben moeite hun smartphone weg te leggen” is net zo’n zinloze conclusie als “er staan bomen in het bos”. De door deze stichting ondervraagde respondenten kwam op slechts 50% uit (“ja ik heb er moeite mee”) en voor de rest zelfs nog minder.

    Vervolgens een angstaanjagend persbericht sturen met “OMG! Er staan bomen in het bos, dat zou eventueel kunnen duiden op hele zieke bomen en op de mogelijke aanvoer van vogels die de vogelgriep overbrengen! (Huur ons in voor een uitgebreide lezing waarin wij uitleggen hoe dit te voorkomen is)” maakt het inderdaad broddelwerk. Met conclusies die helemaal niets nieuws vertellen.

  12. Marlies:

    @ Seven 10: met een rudimentaire kennis van rekenen en statistiek is af te leiden dat een “significant minority” (10-15% volgens dat artikel) toch heel wat minder is dan de “helft van de jongeren” die naar voren komt uit dit broddelonderzoek. Daarnaast is in het nieuwsartikel dat je linkt al te lezen is dat het gaat om een onderzoek onder 200 -studenten- waarvan 175 resultaten zijn behaald via een online en enquête. Niet echt een vergelijkbaar onderzoek dus.

  13. @Bert Ja oké a zegt niet dat b klopt, maar a zegt wel iets over fb = stress en die uni staat er wellicht wel onafhankelijker in. Vind het jammer dat het over de motieven & oppervlakkige research van een irrelevante stichting gaat terwijl dat minder interessant is dat discussieren over het fenomeen stress vw facebook, twitter, (en dingen zoals bloggen etc. ) zelf. De vraag of daae iets inzit en wat de gevolgen voor kinderen zijn blijft zo in het luchtledige hangen.
    Heb inmiddels begrepen dat het onderzoeksbureau een door sommige UvA onderzoekers gehate outsider is en daarom zelf het onderwerp is, maar ben juist geïntresseerd in het fenomeen zelf. Oa omdat ik zelf kinderen heb waarschijnlijk. Als de discussie vroegtijdig gekilled wordt komen er minder inzichten los.

  14. Bert Brusen in Portugal:

    @seven okee maar dan gaat het dus om een andee discussie. Die is inderdaad wel degelijk interessant, maar daar wordt ook serieus wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. Daar heb je alleen deze stichting niet bij nodig omdat die dus niets toevoegt.

  15. Fifi Schwarz:

    In de LinkedIn-groep van Mediawijzer.net stelt Linda Duits dat mediawijze burgers kwaliteitsjournalistiek willen. Dat is een heel goed punt. (Mits die burgers ook echt mediawijs zijn; daar komt veel meer bij kijken dan af en toe een cursus over social media volgen.)
    Ik voeg daaraan toe kwaliteitsjournalistiek kan niet zonder mediawijze burgers .

    Natuurlijk heeft Linda Duits gelijk als ze zegt dat media (en hier wordt specifiek bedoeld: de journalistiek) verantwoordelijkheid moeten nemen. Dat gebeurt ook al wel: denk aan rectificaties, lezersredacties en ombudsmannen, debatten over de veranderende rol van de journalistiek, blogs als DeNieuweReporter, de Raad voor de Journalistiek. Ik zeg daar meteen bij: dat kan nog meer en beter.

    Toch denk ik dat we niet alleen naar ‘de media’ moeten kijken; we moeten ook kritisch blijven kijken naar diegenen die (media-)aandacht zoeken voor hun eigen standpunten, diensten of producten. Zo heeft deze NAMM ook zonder media-aandacht toch al enkele honderden mediacoaches aan zich verbonden, die in hun dagelijks leven en op de werkvloer de boodschap van de NAMM helpen uitdragen.
    Ik sluit me dan ook aan bij Justine Pardoen die stelt dat het weliswaar begrijpelijk is dat belangenorganisaties aandacht vragen voor hun boodschap, maar dat dit niet betekent dat ze de waarheid geweld aan mogen doen.

    Een andere zorg die in de discussie wordt geuit, is dat door deze actie nu alle mediawijsheidinitiatieven in een kwaad daglicht komen te staan. Die zorg deel ik. Ik ben dan ook heel benieuwd naar de reactie van Mediawijzer.net (die blijkens een tweet van Linda Duits ook ongelukkig is over deze gang van zaken).

    Laten we in ieder geval oppassen met generalisaties. De ene organisatie is de andere niet. Jongeren lijden niet ‘massaal’ aan social media stress. En wie zijn ‘de media’? De apparaten die we in ons hand houden, de redacteuren die voor het NOS Journaal werken, de wetenschappers die bloggen (en wier blogpost ook wordt doorgeplaatst op de site van een nationaal dagblad)?
    Straks horen we ook nog dat ‘onderzoek’ niet deugt, of dat ‘blogs’ onnodig dataverkeer opleveren. We generaliseren, omdat het dan vaak makkelijker is om de zaken te begrijpen. Maar het loont juist om vaker wat meer moeite te doen.

  16. Bert Brusen in Portugal:

    LOL “Raad voor de journalistiek”

    Alleen al het feit dat mensen deze zinloze 13e eeuwse raad nog altijd bij “verAntwoordelijkheid bij media” scharen zegt wel iets over hoe mijlen en mijlenver weg we nog staan van mediawijsheid.

Reacties zijn inmiddels gesloten