Mans En Garde: Douglas A-1 Skyraider

1Spadtitel

: 16-06-2012 20:58 uur

1Spadtitel

 

Kim Phuc heeft goede redenen om dit toestel te haten. De napalm die in 1972 op haar dorp Trang Bang viel, werd gedropt door een Skyraider. Overigens een van de luchtmacht van Zuid-Vietnam. Dit terzijde. Voor Korea-veteraan de Skyraider was Vietnam de zoveelste oorlog waar het operationeel in diende. Niet eens de laatste oorlog ook. Gevlogen door voornamelijk Franse huurlingen zag de Skyraider boven Tsjaad tot 1984 actie in een haast vergeten reeks burgeroorlogen waarin Libië en Frankrijk (by proxy) tegenover elkaar stonden. Vanaf 1960 had Frankrijk de gevechtswaarde van de Skyraider al leren kennen in haar strijd tegen Algerijnse onafhankelijkheidsstrijders (1954-1962). Evenmin het soort missies dat ontwerper Ed Heinemann direct in gedachte had toen hij het Douglas team aanvoerde dat in 1944 deze eenmotorige torpedo-duikbommenwerper voor de Amerikaanse marine ontwierp.

De latere Lt. Col. Byron E. Hukee voor z’n Skyraider (foto: Lt. Col. Byron E. Hukee)
1Hooktitle

 

Het werd uiteindelijk een alleskunner. Er waren jachtbommenwerpers, ze vlogen Counter Insurgency (COIN) missies, het waren Forward Air Controllers, het werden Airborne Early Warning vliegtuigen aan boord van vliegdekschepen of ze hingen vol met ECM apparatuur voor elektronische oorlogvoering. In totaal werden er tussen 1946 en 1957 3180 Skyraiders gebouwd, met de eenzits A-1H als meest geproduceerde (713 stuks) en AH-1J (72 stuks) als laatste versie. De laatste versies waren niet eens de langst dienende. Gabon stelde haar (ex-Franse) AD-4 series pas in 1990 buiten gebruik.

Skyraider AEW.1 van de Britse Marineluchtvaartdienst (foto: wiki-US Navy)
1AEW1
EA-1F ECM-vliegtuig (foto: wiki-US Navy)
1EA1F

 

Je zou het niet zeggen gezien de forse afmetingen, maar de AD-1 zoals het toestel oorspronkelijk heette, was een oefening in gewichtsbesparing. Een goed gelukte oefening daar het toestel dankzij het relatief lichte ontwerp uiteindelijk een ogenschijnlijk groteske hoeveel brandstof en lading kon meesleuren. Afhankelijk van de uitvoering wogen de Skyraiders leeg tussen de 4577 en 5851 kilo. De laatste versie, de A-1J, had een maximum startgewicht van 11.340 kilo. Ongeveer evenveel als een normaal beladen C-47 Dakota (11.432 kilo). Komt zo’n C-47 in de lucht op 97 meter² vleugeloppervlak, een volbehangen Skyraider blijft langzaam vliegend manoeuvreerbaar op 37 meter² vleugeloppervlak. Wat wel iets zegt over hoe goed de vleugels van een Skyraider lift genereren.

Ondanks het Dakota-gewicht op een kleiner vleugeloppervlak, was de vleugelbelasting van een Skyraider bij 11.340 kilo nog steeds laag met 306 kilo per meter². Wederom ter vergelijking: een afgeladen F-4 Phantom boven Vietnam deed 558 kilo per meter². Dankzij de lage vleugelbelasting bleef een volbehangen Skyraider lichtvoetig. De snelheid was er dan wel een beetje uit. Had een A-1J een top van 512 km/u, tijdens lange missies boven Vietnam was een kruissnelheid van 220-260 km/u niet ongebruikelijk, en bij grondaanvallen klom de snelheid zelden boven de 460 km/u.

‘Beaucoup Dinky Dau’. Om te ‘vieren’ dat er inmiddels zes miljoen pond ‘crap’ is gedropt op Vietnam, dropt Commander Clarence J. Stoddard in oktober 1965 een toegift. Niet het eerste vreemde wapentuig. De Skyraider was volgens verhalen “capable of carrying everything but the kitchen sink”, wat een Skyraidercrew boven Korea logenstrafte door een gietijzeren exemplaar te droppen op Noord-Koreaanse troepen (foto: wiki-US Navy)
1A1Htoilet

 

Tegen de tijd dat ze samen met F-4s boven Vietnam in actie kwamen, hadden ze inmiddels de bijnaam Spad gekregen (Franse WOI jager), wat hetzij op hun ouderdom sloeg, hetzij op het olieverbruik van de achttiencilinder Wright R-3350 Duplex-Cyclone motor (2700 tot 3050 pk). Soms was dit olieverbruik de limietfactor voor de missieduur. Met externe tanks had de Skyraider een vliegbereik tot 4828 kilometer, maar de missieduur werd meestal beperkt tot circa tien uur. Wat behoorlijk afzien moet zijn geweest in de cockpit. Minder afzien dan wat er onder hing op je donder krijgen, maar toch.

Als de Spad zelf op zijn donder kreeg, kwam deze verbazingwekkend vaak weer thuis. Twee MiG 17s die gedonder kregen met Skyraiders deden dit niet, en vielen ten prooi aan het 20 mm boordgeschut van de scherp draaiende Skyraiders. Ondanks de aangebrachte extra pantsering op latere modellen, en hun robuuste bouw, verloren de Amerikaanse strijdkrachten toch 266 Skyraiders gedurende de Vietnamoorlog.

A-1J op Sandy alert, Bien Hoa Airfield (foto: Lt. Col. Byron E. Hukee)
1BienHoa

 

Een deel tijdens combat rescue missies waarbij Spads grondondersteuning verleenden wanneer neergeschoten vliegers in vijandelijk gebied gered moesten worden. Voor de reddingsoperatie zelf werden helikopters gebruikt zoals de HH-3E Jolly Green Giant. De Skyraider was vanwege zijn vliegduur en het brede scala aan wapens dat het kon meevoeren het ideale platform voor de escortering van dergelijke reddingsmissies. Het redden van maten uit handen van Charlie was wellicht ook voldoeninggevender dan het droppen van napalm, wat een smerige bezigheid is hoe prettig het ook ruikt ‘s morgens. En zelfs dat zou wel eens een mythe kunnen zijn geweest.

 

Meer Skyraider in het boek The A-1 Skyraider Combat Journal (Osprey Publishing) geschreven door Lt. Col. Byron E. Hukee, dat in 2013 verscheen. Een boek over zijn Skyraider ervaringen en belevenissen boven Vietnam en Laos. Hij is tevens een drijvende kracht achter de website skyraider.org, waar sommige foto’s met permissie vandaan komen. Daar eveneens veel meer, inclusief Franse bijdragen.

 

(Titelfoto: Lt. Col. Byron E. Hukee)

Over de auteur: Michiel Mans

Michiel Mans Michiel Mans wroette nog draaiend met Windows 95 op het internet. Zo oud is hij al. Voor TPO verzorgt hij wekelijks de serie Mans En Garde, over militaire techno, krijgsgeschiedenis en aanpalende zaken.

Reacties:

  1. Bob Gulien:

    Prachtig verhaal weer over een prachtig toestel.
    Kijk altijd uit naar je schrijfsels.
    De hedendaagse opvolger van de Spad, moet toch wel de A-10 Warthog zijn.
    Ook zo’n toestel, dat snel vergeten word, maar toch super nuttig. Zie Gulf War 1 en 2.

  2. Mooi verhaal weer. Ik wist trouwens niet dat Frankrijk aan huurlingen deed. Of zijn het vreemdelingenlegioen huurlingen?

  3. Mooi verhaal over een mooi toestel.
    Die dubbele rij Cyclone stermotor van de Skyraider klinkt overigens ook fantastisch.

    Het zal niet velen bekend zijn, maar napalm is in de jaren ’60 en ’70 ook veelvuldig in Nederland afgeworpen.
    Dan wel als oefening op het oefenterrein van de Luchtmacht op Vlieland.
    Op 7 februari 1961 maar liefst 158 stuks!
    Link naar een kort filmpje van napalm op de Vliehors; http://www.flickr.com/photos/dirk_bruin_vlieland/7189463123/in/photostream

  4. Michiel Mans:

    @Bob, A10 zou je een opvolger kunnen noemen. Overigens zou de Spad ook nu boven operatiegebieden als Afghanistan geen pleefiguur slaan.

    @Maarten, Frankrijk heeft zowel officieel militaire bijstand verleend als achter de schermen (met huurlingen en materieel) regimes gesteund in haar voormalige Afrikaanse kolonies. Ghadaffi wilde een deel van Tsjaad inpikken en steunde er hem goedgezinde rebellen.

    Interessante link Dirk. Als GroenLinks toen had bestaan!

  5. Anton:

    Zet hier toch nog een linkje met de gebeurtenissen uit die tijd die de wereld confronteerde met wat dergelijke wapens uitrichtten.
    Kan me nog herinneren dat ik deze film (toen nog in zwart wit) op televisie zag.
    Het is me altijd bijgebleven.

    http://www.youtube.com/watch?v=Ev2dEqrN4i0

  6. Michiel Mans:

    Dat is de bewuste Kim Phuc newsreel Anton. Vergeet je inderdaad nooit meer.

  7. Paul Clappers:

    Is de heer Mans met vakantie of was dit de laatste aflevering?

Alleen FaceBook reacties zijn nog open

Comments zijn gesloten