Europa zonder burgers (3): de controle kwijt over Europa

EU Plaatje

: 14-09-2012 08:50 uur

Het is niemand ontgaan: het is crisis in de Europese Unie, en met name in de eurozone. Hoe lossen we deze crisis op? De meeste burgers hebben geen enkel idee: het probleem van de euro is een abstract thema uit het nieuws en voor de meeste burgers is onduidelijk wat de verschillende opties zijn.

Als we experts mogen geloven is de eurozone wel een monetaire unie, maar geen economische en politieke. De euro is een slecht compromis waarbij zeer diverse landen dezelfde munt kregen en daar betalen we nu de prijs voor. Deze diversiteit moet worden verminderd. Een optie is dat landen uit de euro treden om zo meer eenvormigheid te laten ontstaan en bijvoorbeeld alleen de Noord-Europese landen met de ‘neuro’ overblijven. Maar dit zou ook onbetaalbaar zijn en grote economische schade opleveren. De enige andere optie is daarom meer economische en politieke integratie in Europa. Is dat een goed idee?

Griekenland uit de euro?
De meeste burgers vinden het beter Griekenland uit de euro te gooien dan Europa meer te laten integreren. In hun ogen zal het verdwijnen van Griekenland uit de eurozone veel problemen oplossen. Je hoeft dan in ieder geval geen geld meer aan Griekenland over te maken. Dit is een soort boerenwijsheid waarvan niemand weet of de burger dit goed ziet, al klinkt het logisch. Er is geen burger die weet wat de gevolgen van deze keuze zijn. Meer Europese integratie is in ieder geval de oplossing die de meeste burgers niet willen. Hoe terecht is dat?

Er is voor burgers reden om bezorgd te zijn over meer Europese integratie: de controle op Europa laat sterk te wensen over. Wat is de feitelijke controle van burgers over wat er in Brussel gebeurt? Eurofielen stellen meteen dat Europese verdragen door het Nederlandse parlement zijn goedgekeurd en dat we dus inspraak hadden in hoe Europa nu werkt. Ook wijzen zij op het bestaan van het Europees Parlement, dat door burgers zelf is gekozen.

Maar is dit voldoende om te kunnen zeggen dat Europa voldoende democratisch werkt en dat verdere Europese integratie wenselijk is? Bij een bevestigend antwoord, is het geen probleem om Europa meer macht te geven en zo de problemen met de euro op te lossen. Maar de meeste burgers voelen dit toch anders. Waarom stellen burgers steeds weer dat ze niet weten wat er in Brussel gebeurt en dat Europa steeds weer nieuwe regels over Nederland uitstort?

Wie besloot wat?
Het is juist de eurocrisis die dit goed kan illustreren. Hoe is deze crisis ontstaan? Door ‘een politieke beslissing’ jaren geleden. Wie heeft die beslissing genomen? Welke partijen waren er toen voor en tegen? Welke argumenten waren toen belangrijk? Wie heeft besloten Griekenland tot te laten tot de eurozone? Waarom is er destijds onvoldoende nagedacht over de mogelijke negatieve gevolgen van de euro?

Dit zijn eenvoudige vragen die we zouden moeten kunnen beantwoorden. Maar er zijn nauwelijks burgers die er antwoorden op hebben. Het zou helpen als we zouden weten wie verantwoordelijk zijn voor de beslissingen van toen want dan weten burgers waar ze aan de bel hadden kunnen trekken. Dat burgers deze kennis niet hebben, laat zien dat ze geen controle over Europa hebben. Want wat kun je doen aan iets wat uit Brussel komt? Niemand die het weet. Zolang dat het geval is, zullen burgers nooit massaal voor meer Europese integratie zijn.

Chris Aalberts is onderzoeker politieke communicatie. Hij schreef o.a. de boeken Achter de PVV en Altijd ver weg: de moeizame relatie tussen burgers en de Europese Unie.

 

Over de auteur:

Chris Aalberts Chris Aalberts schrijft, spreekt en doceert over politiek en burgers. Hij is o.a. auteur van Achter de PVV en Veel gekwetter, weinig wol. Hij doceert o.a. aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Meer informatie op www.chrisaalberts.nl

14 Reacties :

  1. Tijs:

    Burgers zijn massaal tegen meer Europese integratie, maar hebben er afgelopen woensdag massaal voor gestemd.

    Zou u deze paradox nog willen uitleggen; mijn beperkte denkraam komt namelijk niet verder dan: OMG, Nederland bestaat voor meer dan de helft uit volslagen idioten.

  2. Bert:

    Dat een, al dan niet fedaratieve, staat als Europa op een behoorlijke manier kan worden bestuurd, dus democratisch en niet corrupt, dat is een illusie. In deze gaat vrijwel elke vergelijking met de Verenigde Staten van Amerika mank.

    Dezelfde politici die verantwoordelijk zijn voor de nachtmerrie die de euro is geworden, een nachtmerrie waarvan de gevolgen generatieslang zullen duren, diezelfde politici nemen nu de verantwoordelijkheid voor een bestuurlijk monster dat z’n weerga niet kent.

    En het wrange is, dat dat nieuwe monster wordt gecreëerd om het oude, de euro, aan banden te leggen.

    Met als kanttekening, dat dit toch allemaal de uitwassen zijn van een ongebreideld neoliberalisme, dat best eens een tijdje zou mogen zwijgen over de vermeende linkse bedil- en regelzuch, en planeconomie.

  3. Bert:

    Tijs,
    angst. De stemmentrekker bij uitstek.

  4. Tijs:

    Bert,

    Merci.

    Angst is een slechte raadgever.
    Laat je niet leiden door angst.
    Emoties zijn gevaarlijk.
    ( http://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_Nederlandse_spreekwoorden_A-E )

    Als bestuurders worden gekozen op basis van angstgevoelens van de burgers, dan wordt het hoog tijd dat de democratie wordt opgeheven en dat we op zoek gaan naar een verlicht heerser.

  5. Chris Aalberts:

    @1 Ik begrijp uw vraag niet. Vindt u bovenstaand stuk niet congruent met de uitslag of wil u weten waarom mensen tegen Europa zouden zijn?

    De uitslag luidt dat half Nederland een kritisch geluid wil. Zij zijn de controle kwijt, en dat geldt voor de rest van de bevolking ook. Maar de vraag is wel of Europa echt een belangrijk thema was.

  6. De controle waren we kwijt na de ondertekening van het verdrag van Lissabon. Geheel zonder mandaat hebben de machtswellustelingen blindelings ons wegetekend. Qualified majority plus Europese wet overtreft nationale wet is gelijk aan verlies van soevereiniteit (als dat een woord is)

    Als de EU morgen een qualified majority laat besluiten dat iedereen zijn pensioenpotten moet overdragen aan een centrale Europese pensioenvoorziening dan moet Nederland zijn pensioennpotten overdragen.

    Andere landen ook, maar die betalen uit het lopende budget dus dat is niet veel.

    Goed gedaan kudde schapen.

  7. BasV:

    In Duitsland zijn duitse spaarbanken een aktie tegen de bankenunie gestart. Het spaargeld van Duitsers zou in gevaar komen. Eens kijken hoe snel de Duitsers hier op reageren.

  8. Tijs:

    @ Chris,

    Volgens Wilders gingen afgelopen verkiezingen over Europa.

    De buitenlandse media denken daar hetzelfde over: http://www.google.nl/#hl=nl&newwindow=1&biw=1280&bih=637&sclient=psy-ab&q=buitenlandse+media+nederland+kiest+voor+europa&oq=buitenlandse+media+nederland+kiest+voor+europa&gs_l=hp.3…101219.106024.3.106310.23.21.2.0.0.8.211.2603.3j16j2.21.0…0.0…1c.1.kkP1_dpLC8Q&pbx=1&bav=on.2,or.r_gc.r_pw.r_qf.&fp=ea1efb09b80a0616

    Dus waarschijnlijk was Europa wel degelijk een belangrijk thema bij de afgelopen verkiezingen.

    Ik kan goed begrijpen dat het merendeel van de Nederlandse bevolking op zijn minst kritisch is over Brussel/Strasbourg maar gezien de uitslag van afgelopen verkiezingen laten ze zich als een kudde makke schapen naar de slachtbank leiden.

    En dat is wat ik niet begreep totdat Bert mij erop attendeerde dat angst de stemmentrekker bij uitstek is. Links was bang voor een grote VVD, rechts was bang voor een grote PVDA. Veel mensen hebben op basis van die angstgevoelens gestemd.

    U schrijft dat de helft van Nederland een kritisch geluid wil maar bij mijn weten hebben de SP en de PVV samen niet de helft van de stemmen gekregen. Ik neem aan dat u kritische geluiden heeft gehoord vanuit de VVD en de PVDA maar dat zijn slechts woorden die niet in daden zullen worden omgezet.

    Misschien dat ze er bij een volgende verkiezing op worden afgerekend maar dat zie ik helaas niet gebeuren. Wel hoop ik op een debat waarbij de politici aan een leugendetector hangen. Vol genoegen kijk ik uit naar antwoorden op vragen als: Wordt Nederland sterker en socialer door het vernietigen van banen ?

  9. Chris Aalberts:

    @8 Ik vind vaak dat bij beschouwingen als deze te weinig empirisch bewijs is voor de stellingen die worden ingenomen. Hoe weten we zo zeker dat mensen angstig waren? Ik denk dat velen gewoon een rechts kabinet wilden en dan is het slim VVD te stemmen want PVV werd uitgesloten en CDA ligt op zijn gat. Als je een links kabinet wil, is PvdA de meest logische keus.

    Bij de europa-kritiek telt u ook verkeerd:
    – ChristenUnie: 5 zetels
    – PvdDieren: 2 zetels
    – SGP: 3 zetels
    – SP: 15 zetels
    – PVV: 15 zetels

    Dit zijn er onomstotelijk 40. Daarna is het een mening hoe men de VVD classificeert. Ik zou zeggen: eurokritiek was er binnen de VVD altijd al, Rutte liet zich kritisch uit over Griekenland en op andere punten waren ze moedwillig vaag bij de VVD. En zie hier het resultaat, omdat veel mensen niet zozeer extreem tegen de EU zijn, maar wel kritisch. Precies wat de VVD je ongeveer geeft (ik ben geen VVD-stemmer).

  10. BasV:

    Chris. Ik denk dat we niet veel hoeven te doen. Als de Duitsers wakker worden heeft merkel helemaal niets meer te vertellen. Als hun spaargeld in de problemen komt is het afgelopen met de Bankenunie.

  11. Bert:

    Terzake Europa:
    de verkiezingen gingen niet over Europa. Ze gingen over de binnenlandse economie. Over hebben, krijgen en houden of verliezen. Dat de twee tegenpolen op die terreinen de meeste stemmen hebben gekregen, is eigenlijk vanzelfsprekend. Het is crisis.

    Dat die tegenpolen ook meningen hebben over Europa, is toevallig, of zo. Maar die meningen over Europa hebben bij de keuze van de kiezers nauwelijks een rol gespeeld.

  12. Chris Aalberts:

    @10 U heeft gelijk.

  13. Goed stuk, Chris.

    Én maar door bouwen aan die toren, die een zwak – of zelfs geen enkel – fundament heeft. Tragisch. #EU

  14. Dutch Courage:

    “Een optie is dat landen uit de euro treden om zo meer eenvormigheid te laten ontstaan en bijvoorbeeld alleen de Noord-Europese landen met de ‘neuro’ overblijven. Maar dit zou ook onbetaalbaar zijn en grote economische schade opleveren”

    Ik lees niets anders dan dat de exporterende landen (het noorden) de euro willen behouden om via een te lage valutakoers te blijven exporteren naar het zuiden. Een vrije valutakoers is hier ongewenst omdat het evenwicht wel eens heel anders zou kunnen liggen. We zijn natuurlijk wel boos op China, wat zijn Renminbi ook kunstmatig laag houdt en zo de handelsbalans verstoord.

    Het idee van ‘goede’ landen met een exportoverschot tegenover ‘slechte’ landen met een tekort werkt gewoon niet. We kunnen niet allemaal ‘goede’ landen zijn. Wil je de euro redden dan moet ook Nederland zijn bijdrage leveren en streven naar een evenwichtig handelsbalans.

Reacties zijn inmiddels gesloten