In het college Het Kwaad in de Kunsten dat ik geef, had ik met mijn master studenten deze week een discussie naar aanleiding van het boek van Daniel Goldhagen Hitler’s gewillige beulen. De stelling van Goldhagen was dat de Shoah alleen maar door Duitsers kon zijn uitgevoerd en niet door, bijvoorbeeld, Denen of Italianen. Goldhagen legde een direct verband tussen Duits zijn en het uitvoeren van de genocide. Ook wilde Goldhagen aantonen dat het niet alleen maar een groep fanatieke nazi’s en SS’ers was die zich schuldig maakte aan dood en verderf, maar dat ook de brave Duitse burger schijnbaar willoos meededen aan de moordpartijen. De stellingen van Goldhagen hebben indertijd tot enorm veel rumoer geleid in het debat rond de Shoah en nog steeds is het niet geluwd.
Tegenvoorbeelden
Tegenvoorbeelden tegen de stelling van Goldhagen, zo bespraken we op college, waren er natuurlijk zeker wel. De genocide die door de Cambodjaanse Rode Khmer werd gepleegd, was vergelijkbaar met de moord op de joden. Het nationaal-socialisme stipuleerde, zoals door SS-baas Heinrich Himmler in een van zijn Posenspeeches aangegeven, dat het een strijd op leven of dood was. “Of de bacil die de jood heet doodt ons of wij roeien de bacil uit”. De ideologie van de Rode Khmer was vergelijkbaar: klassenvijanden zijn per definitie vijanden van het volk en hebben daarom geen plaats in de samenleving. Dood door afranseling, marteling en honger was hun door de ideologie gerechtvaardigde deel.
Nadat we op college ook nog de verschrikkelijke moord- en met name verkrachtingspartijen van de Japanners in Nan King de revue hadden laten passeren, en eveneens aandacht hadden besteed aan de genocide in Rwanda, was het de conclusie van docent en studenten dat de neiging tot moorden onder invloed van een soort van zuiveringsideaal door de tijden heen een essentiële karakteristiek lijkt te zijn van de mens. Elk mens en elk volk kan moorden. Tegelijkertijd was er ook steun voor het gelegenheidsargument. De Shoah kon, gegeven de omstandigheden, alleen maar door de Duitsers zijn uitgevoerd. Zij het dat we vonden dat dat niet voor alle Duitsers gold. En zo eindigde een academische discussie in een evenwichtige analyse en niet in een zwart-wit plaatje dat met name politici, en sommige academici, zoals Goldhagen, het zo graag zien.
We stelden verder ook vast dat het kwaad van de Shoah geen ‘detail in de geschiedenis’ is. Dat wisten we natuurlijk al, maar het kon geen kwaad het nog eens te benadrukken.
Schuld
De vraag naar de collectieve schuld, of in christelijke termen, naar de erfzonde speelt ook weer op in het debat rond het Front National zoals het tegenwoordig geleid wordt door Marine le Pen. Marine le Pen probeert het Front National te ontdoen van extreme elementen en ideologische overwegingen, maar haar vader blijft haar maar achtervolgen.
De oude le Pen is een antisemiet en oude vossen verliezen hun streken nooit. Papa le Pen is erevoorzitter van het Front, zit in het Europees Parlement en staat weer op de lijst voor de volgende verkiezingen.
En met dat Front gaat Geert Wilders’ PVV in zee.
Maar, zo stelt zowel Marine le Pen als Geert Wilders, dochter le Pen is niet dezelfde als vader le Pen. En dat is natuurlijk waar. Maar in haar streven het Front salonfähiger te maken heeft ze het niet aangedurfd haar vader met pensioen te sturen, weg uit de schijnwerpers van de publiciteit. En dan komen opeens weer de argumenten van Goldhagen boven. Zit het antisemitisme van de vader ook niet in de dochter, de rationele argumenten ten spijt? We weten het niet en zullen het niet weten.
Mijn stelling is dat een mens, ook Marine le Pen, niet beoordeeld mag worden op het gedrag en verleden van vader of moeder. We kijken naar haar eigen gedrag. Maar dan is het weer veelzeggend dat ze haar vader niet de laan uit gestuurd heeft. Dat betekent evenwel nog steeds niet dat dat ze even antisemitisch is, als ze dat al is, als haar vader.
De argumenten van Goldhagen lijken rationeel zo gemakkelijk te weerleggen. Maar geschiedenis en politiek zijn niet het exclusieve domein van de ratio. Er komt heel veel gevoel bij kijken en vanuit dat gevoelsmatige perspectief ontkom je niet aan de antisemitische zweem die om Marine Le Pen hangt en nu dus ook om Geert Wilders en zijn PVV.
Tranen
Joost Niemöller schreef op 15 november in de Volkskrant dat hij tranen in zijn ogen van ontroering krijgt als hij Marine le Pen hoort spreken. Zij is zijn hoop in bange dagen. Ik gun hem zijn ontroering, maar vind het verbijsterend dat hij geen tranen in zijn ogen krijgt om de uitspraken van haar vader en haar lakse houding ten opzichte van hem. Tranen om dat laatste zijn namelijk veel meer terecht. Ook Joost Niemöller wordt zo betrapt op opportunisme pur sang: het doel, een islamloos, euroloos Nederland buiten de Europese Unie, te bereiken heiligt het middel, de samenwerking met het Front National met haar blijkbaar tear jerking Leidster.
De bewering van Goldenhagen dat de Shoah alleen door de Duitsers kon worden uitgevoerd is ronduit belachelijk, al is het alleen maar omdat veel hoge nazi’s oostenrijkers waren, en veel kampbewakers Oekrainers.
Een dergelijke bewering is in feite net zo racistisch al stellen dat de meeste ‘negers lui zijn’.
Verder vind ik de zelfbevlekking in dit stuk irritant: ‘zo eindigde een academische discussie in een evenwichtige analyse en niet in een zwart-wit plaatje’ Zozo, kijk jullie eens academisch goed bezig zijn, knap hoor!
Een rijtje massamoorden uit de geschiedenis oplepelen en dan de nogal voor de hand liggende conclusie trekken dat niet alleen Duitsers aan genocide doen is meer iets voor 3-HAVO.
De Shoah alleen uitgevoerd door Duitsers? Ik ben nogal eens in Oost-Europa geweest en heb gemerkt dat daar door velen van harte werd samengewerkt met de Duitsers.
Ik wil niet een hunnie-doen-het-ook-verhaal afsteken, maar als ik zie waar de laatste decennia Nederlandse politici mee bevriend waren, dan vind ik Wilders nogal meevallen. Van PvdA-coryfeeën die in de jaren zestig juichend terugkwamen uit de DDR tot GroenLinksige Pol Pot-aanhangers, praat me er niet van. Om nog maar te zwijgen van typen als Van Agt, Meulenbelt en consorten. Om al deze lieden hangt nu dus een zweem van communisme en terrorisme?
Kom kom, De Ruiter, wel objectief blijven hoor.
AVERSTAPPEN: Let op, het is Goldhagen en niet Goldenhagen. En let op: ik bespreek Goldhagen en zeg niet het met hem eens te zijn. Hij gaat in zijn boek overigens wel in op de rol van de Oekrainers en Letten etc. Maar geeft daar zeer onbevredigende verklaringen voor.
Het zelfbevlekkingsstukje heb ik expres ingezet en ja hoor, eerste reactie: bingo!
En dan nog even over 3 HAVO: het is een debat dat door Goldhagen werd ingezet en die zat echt wel in een iets hogere klas…
DICK: tuurlijk heb ik ook weet van het verheerlijken van de DDR door links. Maar dat bestrijd ik toch ook niet?
Averstappen: En wat moeten we met een gevoelsmatig perspectief over een antisemitische zweem. Arme kinderen van ouders die een andere mening hebben dan hun ouders.
Het zou Mevrouw Le Pen sieren om haar vader buitenspel te zetten en zo haar partij een stukje fatsoenlijker te maken. Nu blijft de zweem van antisemitisme hangen en de realiteit dicteert nu eenmaal dat linkse zonden makkelijker worden vergeven dan rechtse zonden (in ex-communistische landen is geloof ik anders).
Betreffende de Shoah valt met me op dat Nederlanders, met ongeveer percentagegewijs het hoogste aantal Joodse slachtoffers toch wel heel erg graag naar Oost-Europa wijzen als het om ‘anderen dan Duitsers’ gaat. Zonder de misdaden te bagetaliseren, spelen elementen als de Sovjetoverheersing ook en rol. Helaas geldt voor velen dat de vijand van je vijand je vriend is: dit zet de initiële bezetting van Nazi-Duitsland toch echt in een ander licht in bijvoorbeeld de Baltische Staten of de Oekraïne na de beruchte collectivisering. Ook vraag ik me af hoe het buitenland naar Nederlanders had gekeken als de vernietigingskampen hier zouden zijn opgezet.
@ Jan Jaap – 13:44
Dat beweerde ik ook niet. Het ging mij erom dat je nu iemand verdenkt van een zweem van dit of dat omdat hij toenadering zoekt tot die of die. Klinkt ietwat cryptisch maar wellicht is het nu duidelijk.
Ik heb een tijdlang een homofiele buurman gehad. Prima kerel, leuk contact mee gehad. Hangt er nu een zweem van homofilie rond mij? Jouw redenering doortrekkende wel. Gelukkig denkt mijn vriendin daar anders over ;-)
@BASV
LOL. Om zijn punt te maken maakt Jan-Jaap maar al te graag gebruik van het gelegenheidsargument, de zweem. De zweem lijkt rationeel zo gemakkelijk te weerleggen. Maar de zweem is niet het exclusieve domein van de ratio. Er komt heel veel onderbuik bij kijken en vanuit dat gevoelsmatige perspectief wordt de zweem een valide gelegenheidsargument.
@ Dutch Courage – 14:05
Ik begrijp niet wat je wilt zeggen met je tweede alinea, behoudens de laatste zin. Die doet me denken aan de Poolse gids in Auschwitz die mij vertelde dat de Polen er populair gezegd stevig van baalden dat er vaak wordt gesproken over Poolse vernietigingskampen. Neen, het waren Duitse vernietigingskampen. Of ik dat goed in mijn oren wilde knopen.
DICK en BASV: een zweem is juist heel moeilijk te weerleggen. En het is maar wat ieder er zelf mee doet. En dan: homo ben je helemaal of niet, en antisemitisme is er in heel veel gradaties. Of ga je nu zeggen dat ‘elk mens ergens wel homo is’….
Jan Jaap, heb je al eens goed geluisterd naar het antisemitisme in het midden oosten? De taal die in Iran gesproken wordt over Israël?
Wat nog verontrustender is, dat er hier in het westen nauwelijks enige aandacht aan wordt geschonken.
Paul: Toch zijn we heel goed in het “zwemen”. Om iets te bereiken moet je de “goede” vrienden hebben. Nader in te vullen wat “goed” is. Mensen die actief voor de PVV gingen werken verloren vaak vrienden. Die wilden geen “zweem” van de PVV over zich.
Zeker, genocide is door de eeuwen heen door allerlei lieden gepleegd: van Julius Caesar die de Eburonen uitmoordde, tot de Stalins en Pol Pots van recentere datum.
Maar misschien zou je van het ”unieke” element van de Shoa, namelijk de ”fabrieksmatige” uitroeiing van een volk, wel kunnen beweren dat dat alleen door ”grundliche” Duitsers bedacht en uitgevoers kon worden, hoe graag Oostenrijkers en Oekraieners ook meehielpen.
Het kan ieder moment weer gebeuren. Hou mijn hart vast als Iran de beschikking krijgt over kernwapens.
Krijgen we weer de kans om te zeggen dat we er niets van af wisten.
DICK JANSEN – 14:16 UUR: Zodra voorbeelden moeten worden gezocht naar ‘gewillige beulen’ buiten Nazi Duitsland wijzen Nederlanders maar graag naar het Oosten in plaats van zichzelf.
@BASV
Juist daarom is de zweem zo moeilijk te weerleggen. Als je geen ratio hebt, of zelfs geen gelegenheidsargument, dan gebruik je de zweem. Het is natuurlijk niet meer dan laster en geroddel waartegen verdediging erg moeilijk is. Daarom is Jaap’s stukje effectief. En zonder het als zodanig te benoemen gebruikt hij nog dezelfde zweem om naar de conclusie toe te werken. Mocht Jaap’s carrière ooit stokken dan kan hij zo aan de slag bij Privé of Story:)
Paul: Toch laat dit stukje van Jan Jaap bij mij een “zweem” van onwetenschappelijk achter:-)
Is het trouwens toeval dat je in je titel verwijst naar een nucleaire holocaust?
http://www.youtube.com/watch?v=K3XsOWPlIso
@BASV
Dat is smaad hoor wat je zegt. Maar ik denk niet dat ze daar bij Privé of Story zwaar aan zullen tillen. Het gaat tenslotte om de scope.
Het heeft geen zier te maken met nationaliteit, ras, geloof of what ever. Het heeft alles te maken met haat en de kans er toe krijgen.
Paul: Ik ben me van geen kwaad bewust.
Anton: Er bestaan binnen de antropologie studies die aangeven waarom binnen bepaalde culturen makkelijker nazistische of vergelijkbare ideen voeten aan de grond kunnen krijgen. Maar ook waarom binnen bepaalde culturen deze ideen geen kans van slagen krijgen. Ik zal eens gaan zoeken.
@BasV, een van de hoofdoorzaken is, dat mensen een zondebok nodig hebben die ze verantwoordelijk kunnen maken voor alle slechtheid die hen overkomt.
Dat is van alle tijden en alle culturen.
Het was niet mijn schuld, de ander is er verantwoordelijk voor.
Anton: Het verschil is dat in sommige culturen dit uitmond in oorlog en/of genocide. En in anderen niet.
In de middeleeuwen gaven we heksen de schuld van het mislukken van oogsten, ziektes die uitbraken. Noem alle ellende maar op, maar het was altijd wel de schuld van iets of iemand.
Mijn cultuur is beter, hier gebeuren dat soort dingen niet?
Laat me niet lachen.
Onze cultuur heeft de atoombom ontworpen, maar wat een ander er mee doet is niet ons probleem.
Ja, dahag.
We moeten deze problematiek volledig kunnen begrijpen voordat we er ook maar iets aan kunnen doen.
Dat betekent dat we heel diep in ons zelf moeten kijken en niet naar een ander.
Waarom haten wij?
@ Jan Jaap – 14:17
Welzeker is elk mens homo, en sommigen verdienen zelfs het adjectief “sapiens”.
Daniel Goldhagens “Hitler’s gewillige beulen” is een blaartrekkend slecht boek. Wie zijn geschiedenis pappenheimers kent weet dat het juist ontzettend raar is dat juist de Duitsers het uitroeien deden. Je kan het niet eens zijn met dit boek maar je kan beter je polemiek bewaren voor boeken waar je het hartstochtelijk mee eens of oneens kan zijn. Dit is een flutwerkje. Zelfs Inglorious Bastards is minder rancuneus.
@Anton
In de middeleeuwen werden geen heksen vervolgd. Dat was erna. De heksenprocessen van Salem, bijvoorbeeld, waren in de zeventiende eeuw.
@forked:
https://www.google.nl/#q=heksenprocessen&spell=1
Er zijn schattingen dat er in Europa ongeveer 20.000 mensen geexecuteerd zijn vanwege hekserij.
@Anton
Maar niet in de middeleeuwen. Erna.
Ik heb Jan Jaap de Ruiter meerdere malen de Moslim Broederschap zien verdedigen. Sindsdien hangt er een penetrante anti-semitische zweem rondom JJ de Ruiter.
De kleinzoon van de oprichter had ik graag afstand zien nemen van zijn familie. Is niet gebeurd. De hoeders tegen anti-semitisme zaten even te slapen, blijkbaar.
Sorry hoor, veger, blik, opvegen en in de emmer.
Is dit een samenhangend artikel? Het is een bijeenraapsel van wat in de ogen van de schrijver opmerkelijkheden en verder niets!
Het is net zo suf als ik afgelopen week op radio 1 een Indonesiër, helaas overstemd door een babbelzieke verslaggever die het redelijke Engels zo nodig moest vertalen, hoorde dat de Japanners in Indonesië zulke toffe peren waren en de Hollanders de killers. Yeah sure.
Ik vertelde dit aan mijn schoondochter ik dacht dat ze ontplofte, ze was witheet.
En toch was de gruwel in Singapore, aangericht door de Japanners een voetnoot. Dat realiseert de Singaporees zich de geschiedenis. Er is een museum in Pagoda Street waar u kunt zien hoe het was, inclusief de ellende van de opium. Daar is men heel open in.
Toch is alles een voetafdruk in de geschiedenis, het is volstrekt zinloos om dat te ontkennen, maar idem om het niet te erkennen. Maar welk nut heeft het om daarna te blijven hameren op: ja maar toen…. en je papa was fout en weet ik veel wat nog meer.
Mijn pa werd opgepakt, kon vluchten, heeft met zijn maten een paar jaar onder een hooiberg geleefd en kon daarna het slavenbestaan oppakken dat een arbeider beschoren was. Maar hij was een perfecte zwarte piet….
DICK JANSEN Raak: ieder is homo. Heb je reactie op Twitter gezet.
@ Jan jaap
Ik doe niet aan twitter of dergelijke modieuze communicatie. Maar als ik nu word bedreigd, kan ik ze naar jou doorsturen?
Dick: Ik vind dit ook een vreemde zaak.
Bert: Mag dit zomaar.
Het barst van de mensen die Dick Jansen heten (google). Zullen ze blij mee zijn.
@ Basv – 13:51
Klopt, en de kwaliteit is de laatste jaren ook hard achteruit gegaan. Maar tot troost, er is maar één echte en die zit hier.
Of Jan Jaap mijn hersenspinsel wel of niet op twitter mag gooien weet ik niet, maar van mij mag ’tie.
Dick: Maar dat heeft hij wel gedaan zonder daar vooraf aan jou toestemming te geven. Ik vraag me af of dat mag. Vandaar mijn vraag aan Bert. Voor je het weet ben je ongewild onderdeel van een verhitte twitter of facebook discussie.
geven=vragen.
BASV en DICK: maak er niet zo’n happening van. Ik vond DICK’s homo-opmerking komisch en ja, je mag alle dreigtweets doorsturen (tot nu toe nog geen een). Ben wel wat gewend.
@ Jan Jaap
Over tot de orde van de (mistige) dag.
Jan Jaap: Ik maak er geen happening van. Ik stel vragen. En die vragen zijn gericht aan Bert. De beheerder van deze site. Ook ik vind Dick prima uit de hoek komen. Daar gaat het dus niet om. Het gaat om jouw handeling. Mag dit. Zo heb ik op het voormalige VK-blog gezien dat iemand door dit soort handelingen zijn baan dreigde kwijt te raken. Sindsdien reageer ik alleen nog maar anoniem. Wijs geworden door mensen als jij.
Dick: Je hebt gelijk. Het bleef maar mistig. Maar Jan Jaap gebruikt jou. Vandaag geen reacties. Maar misschien morgen wel. Of over een jaar. Natuurlijk is alles wat we hier zeggen openbaar. Maar als iemand dat als zijn eigendom gaat beschouwen en dat vervolgens in zijn persoonlijke twitter gaat gebruiken. Ik ken de regels van twitter niet. Ik doe daar ook niet aan mee. Ik vind het beanstigend dat als je hier reageert de schrijvers je tekst zomaar op twitter kunnen gebruiken.
Dick: Alsof je reactie eigendom wordt van de schrijver. En dat blijft mijn vraag aan Bert.
Jan Jaap: Misschien heb je gelijk. Maar vind je het vreemd dat ik hierover de redactie van TPO wil horen.
Jan Jaap: Of je maakt je schuldig aan het vernoemen van een naam waaraan je geen toestemming hebt gevraagd. Of je maakt je schuldig aan plagiaat. Je mag kiezen.
Jan Jaap: Nu mag je blij zijn dat ik geen advocaat ben. Maar voor mij heb je met deze discussie alle grenzen van fatsoen overtreden.